نشست ایران و روسیه در تهران، گامی مهم در همگرایی انرژی اوراسیا

پیام خوزستان - نایب‌رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با اعلام اینکه نوزدهمین نشست همکاری‌های ایران و روسیه در تهران، گامی مهم در همگرایی انرژی اوراسیا محسوب می‌شود، گفت: این نشست در صورت مدیریت حرفه‌ای و مبتنی بر منافع ملی، می‌تواند تحریم‌ها را به فرصت ژئوانرژیک تبدیل و جایگاه ایران را در بازار انرژی منطقه تثبیت کند.

فرهاد شهرکی در گفت‌وگو با خبرنگار شانا با اشاره به برگزاری نوزدهمین نشست همکاری‌های مشترک ایران و روسیه در تهران بیان کرد: برگزاری این نشست باید در چارچوب بازآرایی ژئوانرژی منطقه اوراسیا تحلیل شود؛ بازآرایی‌ای که تحت تأثیر سه متغیر همزمان شکل گرفته است؛ تشدید تحریم‌های غرب علیه هر دو کشور، گذار تدریجی نظام انرژی جهان از تک‌قطبی غرب‌محور به چندقطبی آسیامحور و ضرورت تنوع‌بخشی به مسیرهای صادراتی و سازوکارهای مالی مستقل از دلار.
وی با بیان اینکه در چنین شرایطی، حضور پرشمار و هیئت بلندپایه روسیه در تهران تنها یک رویداد دیپلماتیک نیست، بلکه نشانه‌ای از ورود روابط تهران - مسکو به مرحله هم‌افزایی ساختاری در حوزه انرژی است، یادآور شد: دو کشور به‌عنوان قدرت‌های بزرگ هیدروکربوری جهان، سهم معناداری از ذخایر نفت و گاز دنیا را در اختیار دارند. این ظرفیت عظیم، اگر به‌صورت هوشمندانه مدیریت شود، می‌تواند به جای رقابت مخرب در بازارهای محدود، به تقسیم کار راهبردی و مدیریت مکمل بازار منجر شود.
انتقال فناوری در میدان‌های نفت و گاز
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به توسعه میدان‌های نفتی و انتقال فناوری میان ایران و روسیه تصریح کرد: سرمایه‌گذاری شرکت‌های روسی در پروژه‌های بالادستی ایران، به‌ویژه در میدان‌های گازی و نفتی، افزون بر تأمین مالی، امکان بهره‌گیری از تجربه فنی در شرایط تحریمی را فراهم می‌کند. این همکاری‌ها می‌تواند در حوزه فشارافزایی میدان‌های گازی، افزایش ضریب بازیافت نفت و توسعه میدان‌های مشترک شتاب‌دهنده باشد.
شهرکی با بیان اینکه جایگاه ژئوگرافی ایران در اتصال دریای خزر به خلیج فارس، یک مزیت بی‌بدیل برای سوآپ نفت و گاز روسیه به بازارهای جنوبی است، افزود: فعال‌سازی کامل این ظرفیت، ضمن کاهش هزینه‌های حمل برای روسیه، درآمد پایدار ترانزیتی و نقش‌آفرینی منطقه‌ای ایران را تقویت می‌کند.
وی با تأکید بر اینکه طرح‌های انتقال گاز روسیه به ایران و برعکس، یا استفاده از ایران به‌عنوان هاب توزیع منطقه‌ای، در صورت تحقق می‌تواند موازنه انرژی در آسیای غربی را تغییر و وابستگی به مسیرهای غربی را کاهش دهد، گفت: همچنین با توجه به محدودیت‌های بانکی، استفاده از ارزهای ملی، تهاتر انرژی با کالا و خدمات فنی - مهندسی و ایجاد کانال‌های مالی مستقل، از ارکان کلیدی پایداری این همکاری‌هاست.
همگرایی اقتصادی تهران - مسکو
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس به اهمیت حضور پرشمار روس‌ها در تهران و پیام ژئوپلیتیکی این حضور اشاره و تصریح کرد: در شرایطی که هر دو کشور تحت تحریم‌های گسترده قرار دارند، حضور گسترده مقام‌ها و فعالان اقتصادی روس در تهران پیام‌های مهمی دارد که یکی از آنها بی‌اثر بودن سیاست انزوای اقتصادی ایران است. تعاملات سطح بالا نشان می‌دهد تحریم مانع شکل‌گیری بلوک‌های همکاری جدید نشده است.
شهرکی همکاری تهران - مسکو را بخشی از روند بزرگ‌تر همگرایی اقتصادی در محور اوراسیا دانست و گفت: ایران به‌عنوان شریک پایدار در زنجیره انرژی منطقه، با موقعیت ترانزیتی، دسترسی به آب‌های آزاد و ظرفیت‌های پالایشی و پتروشیمی، مزیتی است که روسیه در شرایط تحریمی به آن نیاز دارد. همچنین همکاری راهبردی زمانی پایدار خواهد بود که از سطح پروژه‌های مقطعی فراتر رفته و به ایجاد زیرساخت‌های مشترک، پیوندهای صنعتی و شبکه‌های مالی بلندمدت منتهی شود.
وی توازن در قراردادها و حفظ منافع ملی بلندمدت، تنوع‌بخشی به شرکای خارجی برای جلوگیری از وابستگی تک‌محوری، تمرکز بر انتقال فناوری و بومی‌سازی دانش فنی و همسوسازی همکاری‌ها با اسناد بالادستی از جمله برنامه هفتم توسعه را ازجمله اصول بنیادین موفقیت در همکاری‌های دو کشور برشمرد.
همکاری‌های انرژی ایران و روسیه
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس بیان کرد: اگر این نشست‌ها به قراردادهای اجرایی، جدول زمان‌بندی مشخص و مدل‌های مالی عملیاتی منجر شود، می‌توان انتظار داشت نقش ایران در بازار انرژی منطقه تقویت شود، ظرفیت صادرات غیرمستقیم و سوآپ افزایش یابد، سرمایه‌گذاری در بخش بالادستی و زیرساخت‌های انرژی شتاب گیرد و تعاملات انرژی به پیشران توسعه صنعتی و پتروشیمی کشور تبدیل شود.
شهرکی در پایان تصریح کرد: نوزدهمین نشست همکاری‌های ایران و روسیه را می‌توان گامی در مسیر معماری جدید همکاری‌های انرژی در اوراسیا دانست. معماری‌ای که در صورت مدیریت حرفه‌ای، شفاف و مبتنی بر منافع ملی، می‌تواند تحریم‌ها را از تهدید به فرصت ژئوانرژیک تبدیل کرده و جایگاه ایران را در نظم نوین انرژی منطقه تثبیت کند.