پیام خوزستان - تسنیم / تنها پل متحرک ایران در خرمشهر که یک سازه منحصربهفرد جنب دریچههای عظیم بادبزنی و یک سد سلولی قرار گرفته است.
تنها پل متحرک ایران در خرمشهر به بهرهبرداری رسید. این سازه منحصربهفرد که در کنار دریچههای عظیم مایترگیت (بادبزنی) و یک سد سلولی قرار گرفته، یادگاری ارزشمند از طراحان و مهندسان ایرانی است که با دانش بومی و دستخالی، یکی از پیچیدهترین پروژههای مهندسی کشور را به سرانجام رساندند.
محمدتقی منصوریکیا، مجری پل متحرک خرمشهر و مجری سدها و قفلهای کشتیرانی خرمشهر و آبادان، با تشریح ویژگیهای فنی این پروژه اظهار کرد: این سازه یک پروژه پیشرفته در طرحهای مهندسی کشور است که نقش مهمی در تأمین امنیت ترابری جادهای و رودخانهای خواهد داشت.
وی با اشاره به ویژگیهای منحصربهفرد این مجموعه افزود: در این مجموعه، اولین مایتر گیت رودخانهای ایران با ابعاد بزرگ (8 متر در 13 متر و وزن 100 تن)، یک سد سلولی و تنها پل متحرک ایران، هر سه در کنار هم قرار گرفتهاند که در نوع خود در کشور بینظیر است.
منصوریکیا در ادامه به مشخصات فنی پل اشاره کرد و گفت: پل متحرک خرمشهر از نوع باسکولی دو لنگه است. هر لنگه 124 تن وزن سازهای خالص، 150 تن وزنههای تعادلی و 2 تن ملحقات ابزار کنترلی دارد. با احتساب وزنههای پاسنگی، وزن هر لنگه به حدود 280 تن میرسد که مجموع دو لنگه 560 تن میشود. طول قسمت بلند هر لنگه 31.2 متر، طول قسمت وزنههای تعادلی 10.25 متر و طول کل هر لنگه 41.45 متر است. عرض پل نیز 10.3 متر بوده و برای حمل انواع کامیونهای سنگین طراحی شده است.
مجری پروژه با بیان اینکه حداکثر بازشدگی هر لنگه 54 درجه است، خاطرنشان کرد: دو لنگه پل به صورت موازی در کنار هم قرار میگیرند و جهت بازشدن آنها کاملاً برعکس یکدیگر است. این پل در زمانهای لازم برای عبور شناورها باز میشود و در سایر اوقات برای تردد جادهای بسته است.
بازار ![]()
اهداف کلان طرح؛ کنترل آب شور و توسعه اقتصادی
منصوریکیا در تشریح اهداف کلان این طرح عظیم گفت: هدف از اجرای سه سد از جمله سدهای بالادست و پاییندست رودخانه بهمنشیر، کنترل آب شور ورودی از مد دریا به این رودخانه است. تأمین آب شیرین رودخانه بهمنشیر از رودخانه کارون، با تنظیم دبی جریان از ایستگاه پمپاژ مارد جهت آبیاری مزارع و نخیلات منطقه صورت میگیرد.
وی ادامه داد: دریچههای مایترگیت وظیفه کنترل جزر و مد و جلوگیری از نفوذ آب شور به دهانه بهمنشیر را بر عهده دارند و این یکی از اجزای طرح بزرگ شبکه آبیاری و زهکشی است که در توسعه اقتصادی و حفظ حداکثری محیط زیست منطقه مؤثر خواهد بود.
مجری پروژه با اشاره به موفقیتهای بهدستآمده تصریح کرد: برای اولین بار طی بیش از 10 سال گذشته، در دو مرحله اتصال جریان بین رودخانههای بهمنشیر و کارون برقرار گردید. نتایج اولیه آزمایشات بهرهبرداری آزمایشی نشاندهنده عملکرد قابل قبول و بازدهی خوب پل و دریچهها بود.
همکاری گسترده دانشگاهیان و متخصصان ایرانی
آنچه این پروژه را در تاریخ مهندسی ایران ماندگار میکند، همکاری گسترده میان متخصصان رشتههای مختلف و بهرهگیری از دانش اساتید برجسته دانشگاهی است.
منصوریکیا در این باره تأکید کرد: اجرای این پروژه، از مرحله طراحی تا بهرهبرداری، نتیجه همکاری گسترده میان مهندسان ایرانی در علوم سازه، مکانیک، برق و تأسیسات، متخصصان محیط زیست، سازمانهای دولتی و بخش خصوصی بوده است. استفاده از استانداردهای ملی و بینالمللی در تمام مراحل ساخت و نظارتهای مستمر باعث تضمین کیفیت و ایمنی سازه شده است.
وی افزود: طی 10 سال گذشته، مطالعات گستردهای برای حفظ تنوع زیستی و کاهش تأثیرات منفی زیستمحیطی توسط مهندسین مشاور متخصص و با همکاری اساتید برجسته دانشگاههای مشهد، علوم و فنون دریایی خرمشهر، دانشگاه تهران و دانشگاه صنعتی شریف انجام شد.
مقایسه تاریخی؛ از پل غازیان تا پل خرمشهر
منصوریکیا توضیح داد: نخستین پل متحرک ایران، پل غازیان در بندر انزلی بود که در سالهای 1316 تا 1318 توسط شرکتهای سوئدی و آلمانی ساخته شد. طراحی پل در آلمان انجام شد، نمونههای ژئوتکنیکی به آلمان ارسال میشد، متصدی آرماتوربندی خارجی بود، متصدی سیستمهای برقی خارجی بود و حتی کارگرهای روسی مراحل اجرایی بخش متحرک را انجام میدادند. سهم ایرانیان تنها به کارگری ساده و بعداً اپراتوری محدود بود.
مجری پل متحرک خرمشهر با تأکید بر تفاوت اساسی این دو پروژه افزود: اما در پل متحرک خرمشهر، تمام مراحل طراحی، اجرا، نظارت و بهرهبرداری توسط مهندسان ایرانی و با استفاده از دانش بومی انجام شده است. این تفاوت، مایه افتخار ملی است.
میراثداران پلسازان ایران باستان
مجری پروژه در بخش دیگری از گفتوگو به پیشینه درخشان ایرانیان در پلسازی اشاره کرد و گفت: فراموش نکنیم که در ایران باستان، ایرانیها جزو برترینها در پلسازی بودهاند. پلهای کشکان، سیمره، پلدختر و... مؤید این موضوع هستند.
وی همچنین به دو نمونه از پلهای شناور تاریخی و مهم ایران اشاره کرد: پلی که در زمان خشایارشاه برای عبور سپاه ایران در بسفر و داردانل ساخته شد (که هرودت مورخ بزرگ یونانی بر آن صحه گذاشته) و پل خضر (پل متحرک شهید پازوکی) که در عملیات والفجر 8 در زمانی بسیار کوتاه توسط مهندسان ایرانی در اروند رود ساخته شد.
منصوریکیا با افتخار از حماسهسازی مهندسان ایرانی در دوران دفاع مقدس یاد کرد: پل خضر با یک گروه 9 نفره و با کمترین امکانات از لولههای پالایشگاه فاو ساخته شد. ظرفیت بارگذاری اسکلهها 290 تن بر مترمربع محاسبه شده بود و امکان عبور سریع تانک و ادوات زرهی سنگین میسر شد؛ به نحوی که در هر مرحله چهار دستگاه کامیون پر از مهمات در مدت سه دقیقه به آنسوی اروندرود منتقل میشد.
آینده پروژه؛ ثبت تجارب و آموزش بهرهبرداران
منصوریکیا در پایان درباره برنامههای آتی گفت: ثبت تجارب این پروژه برای استفاده در پروژههای مشابه به ویژه پلهای متحرک آینده ضروری است. دستورالعملهای متعددی برای بهرهبرداری از طرح تهیه شده که قرار است در یک کارگاه تخصصی به پرسنل شرکت بهرهبردار آموزش داده شوند.
وی افزود: بارگذاری آزمایشی پل سه ماه است و طی بهمنماه هزاران دستگاه نقلیه سنگین از آن عبور کردهاند. تاکنون در چندین مرحله، پل متحرک و مایترگیتها باز و بسته و تست شدهاند.