وقتی هنر متعهد، حماسه حسینی را در حافظه جهانی ثبت می‌کند

پیام خوزستان - اهواز - در کنار حجم عظیم تردد زائران در مرزهای خوزستان و خدمت رسانی بی‌امان موکب ها، امسال فعالیت‌های فرهنگی و هنری هم برای ثبت این حماسه جهانی در دستور کار قرار داشت.

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها - معصومه مجدم: اربعین حسینی بزرگ‌ترین آوردگاه تمدنی جهان اسلام است که در امتداد حماسه عاشورا، هر ساله ظرفیت‌های بی‌پایانی از ایثار، همبستگی و محبت را به تصویر می‌کشد. امسال اما این حرکت عظیم رنگ و بویی متفاوت به خود گرفته است نخستین اربعین پس از فقدان «قائد امت»، بار مسئولیت سنگین‌تری را بر دوش اصحاب رسانه و هنرمندان گذاشته تا نه تنها راوی این خروش مردمی باشند بلکه شعار خونخواهی امام شهید و یالثارات الحسین را در تار و پود این حرکت تاریخی بگنجانند.
حالا مرزهای شلمچه و چذابه بیش از آنکه گذرگاه عبور زائران باشد به کارگاه بزرگ روایت‌گری تبدیل شده است تا میراث ماندگار این حماسه با زبان هنر برای نسل‌های آینده و مخاطبان جهانی به یادگار بماند.
مدیران فرهنگی و هنرمندان اکنون در مأموریتی خطیر در حال گذار از ثبت‌لحظات‌به خلق آثار ماندگار هستند تا این سرمایه معنوی، به پشتوانه‌ای برای هویت آینده امت اسلام تبدیل شود.
آنچه در پی می‌آید مشروحی از فعالیت‌های میدانی و جریان‌سازی‌های فرهنگی است که به همت خادمان فرهنگ و هنر در مرزهای شلمچه و چذابه برای ثبت و ماندگاری حماسه‌ اربعین و تکریم زائران حضرت اباعبدالله‌الحسین(ع) به مرحله اجرا درآمده است:
حجت الاسلام میلاد امینی موحد مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی استان خوزستان در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه از ماه محرم و همزمان با تشییع رهبر شعارهای محوری «خونخواهی امام شهید» و «یالثارت الحسین» را برای فعالیت های خود برگزیدیم، بیان کرد: در مرزهای شلمچه و چذابه نیز با همین رویکرد، روایت اربعین و خوانخواهی قائد امت در دستور کار قرار گرفته و در این راستا، گروه های تولیدی مختلفی در دو مرز مستقر شدند؛ برخی از گروه ها به زیارت عتبات عالیات رفته و بر روایت فضای معنوی آن تمرکز کردند که تولید آثار بسیار فاخر از سوی هنرمندان خوزستانی را شاهد بودیم.

مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی خوزستان ادامه داد: تهیه مستندهای کوتاه، گزارش های تصویری، روایت های مردمی، تولید محتوای چند زبانه فارسی، عربی و انگلیسی توسط جبهه مردمی هنر انقلاب اسلامی صورت گرفت که برای انعکاس بهتر و انجام کار، توسط این مجموعه تسهیل گری انجام شد.
روایتگری مهم ترین ماموریت هنرمندان
وی با اشاره به شوق خدمت رسانی در ایام اربعین، گفت: اصحاب هنر و رسانه از جمله گروه های علاقمند به گام برداشتن در مسیر اربعین هستند که روایتگری اولویت و مهم ترین ماموریت آن ها به شمار می رود. اجتماع بزرگ و مردمی اربعین فرصتی است تا بخشی از این ظرفیت به صورت اصیل، انسانی و الهام بخش با زبان هنر ثبت و در فضای رسانه ای منتشر شد تا این حرکت تاریخی در حافظه جهانی ماندگار شود به ویژه از این جهت که این نخستین اربعین پس از رحلت رهبر شهید است و از نظر اهمیت با سال های گذشته متفاوت است.
مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی خوزستان با اشاره به انتقال مفاهیم عاشورایی و فرهنگ اربعین به نسل جوان، عنوان کرد: تمرکز بر موضوع یالثارات الحسین در حوزه هویت بصری و گرافیکی مد نظر بوده، در این راستا تلاش شده با حمایت خیرین و نیکوکاران، پرچم ها و اقلام فرهنگی مختلف از جمله سربند، حمایل، پیکسل و ... بدون درج لوگو سازمان ها و نهادها تولید شود تا زائران علاوه بر زیارت، نقش کنشگری داشته باشند و پیام خونخواهی امام شهید را در طول مسیر اربعین منعکس کنند.
حجت الاسلام امینی موحد با اشاره به سخن امام شهید مبنی بر اینکه «هر جریان و حرکتی اگر با هنر آمیخته نشود، محکوم به شکست است»، تصریح کرد: با توجه به اینکه روایت اربعین به هنر و روایت هنرمندان گره خورده، از این طریق ماندگار شده و ماندگار خواهد ماند، تلاش مرکز رسانه و فعالان عرصه هنر و رسانه این بوده که حضور ملموس مردم را روایت کنند.
به گفته وی، اربعین تنها یک رویداد چند روزه نیست بلکه سرمایه فرهنگی به شمار می رود که باید در طول سال بازتولید و روایت شود.
مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی خوزستان در خصوص برنامه های ثبت و روایت خاطرات، تصاویر و حماسه های مردی در مرزهای استان اظهار کرد: تیم های رسانه ای شامل عکاس، مستندساز، بلاگرها و ... در هر دو مرز مستقر شدند تا تمامی وقایع را ثبت و ضبط کنند؛ بدین ترتیب مجموعه ارزشمندی از خاطرات اربعین شکل می گیرد که در آینده کاربرد گسترده ای خواهد داشت.
تولیدات روزانه، مواد اولیه آثار ماندگار
حجت الاسلام امینی موحد به رابطه میان تولیدات فوری، میدانی و ماندگار اشاره کرد و افزود: تولیدات روزانه، مواد اولیه ساخت آثار ماندگار هستند به طور مثال برای ساخت مستند بلند، باید تولیدات روزانه را انجام داد از همین رو می توان گفت بخشی از فعالیت ها، پاسخ به نیاز رسانه همان روز است.
وی به ضرورت ارتباط فرامرزی بین زائران و انتقال پیام اربعین به مخاطبان بین المللی اشاره و بیان کرد: مجموعه رسانه ای روایت در تلاش است محتوایی تولید کند که قابلیت ترجمه به زبان های دیگر و بازآفرینی داشته باشد. همچنین محتوای تولیدات به گونه ای باشد که اگر ترجمه انگلیسی، اسپانیایی و عربی در آن به کار برده شد، برای مخاطب نامفهوم نباشد لذا در همه موارد از جمله گفتار، مصاحبه، تصاویر و ... دقت می شود.

مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی خوزستان تاکید کرد: گفتگو با زائران کشورهای مختلف و انتشار محتوای چند زبانه کمک می کند انتقال تصویر واقعی اربعین که همان همبستگی ملت ها، فرهنگ خدمت، ایثار و محبت حسینی است به افکار عمومی جهان منتقل شود.
برگزاری سوگواره اربعین
حسین براتی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان خوزستان در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به برنامه های فرهنگی ایام اربعین حسینی در مرزهای شلمچه و چذابه بیان کرد: اربعین حسینی بزرگ‌ترین اجتماع فرهنگی و تمدنی جهان اسلام است به همین دلیل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تلاش می کند فراتر از برگزاری برنامه های مناسبتی، تجربه ای فرهنگی، هنری و معرفتی برای زائران رقم بزند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان، هفتمین سوگواره ملی تئاتر میدانی و تعزیه اربعین حسینی در مرزهای استان را شاخص ترین برنامه امسال به عنوان رویداد محوری اداره کل اعلام و عنوان کرد: این رویداد با حضور گروه های منتخب سراسر کشور و بهره‌گیری از هنرهای آیینی، تعزیه و نمایش‌های میدانی، مفاهیم عاشورا، ایثار، مقاومت را در فضایی مردمی به زائران منتقل می‌کند.
وی ادامه داد: اجرای برنامه هایی همچون سرود، نقالی، پرده‌خوانی، روایتگری، تولید و عرضه محصولات فرهنگی، برپایی ایستگاه‌های فرهنگی و هنری و حضور هنرمندان در مواکب فرهنگی از دیگر برنامه هایی بوده که با هدف ایجاد فضایی معنوی، امیدآفرین و هویت‌بخش برای زائران در نظر گرفته شد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان با بیان اینکه جریان‌سازی فرهنگی با بهره‌گیری از ظرفیت هنر از مهم ترین اهداف حضور در مرزها بوده، گفت: این جریان‌سازی در کنار خدمت‌رسانی فرهنگی معنا پیدا می‌کند.
زائر اربعین، حامل فرهنگ و پیام جهانی
براتی با تاکید بر اینکه زائر اربعین تنها یک مسافر نیست، بلکه حامل فرهنگ و پیام جهانی است، ادامه داد: وظیفه ما روایت اثرگذار پیام عاشورا برای نسل امروز، مخاطبین داخلی و خارجی از طریق زبان هنر است.لذا تنها به اجرای چند برنامه هنری بسنده نکردیم بلکه فضایی ایجاد شد تا زائر با مفاهیمی همچون ایثار، مقاومت، وحدت، همدلی و کرامت انسانی ارتباط عمیق‌تری برقرار کند.

وی با اشاره به اهمیت مرزهای خوزستان به عنوان ویترین فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ایام اربعین، خاطرنشان کرد: تولید محتوا، حضور هنرمندان، اجرای نمایش‌های آیینی، تعزیه، سرود و روایتگری هنری، همگی در راستای معرفی فرهنگ اصیل ایرانی اسلامی و تقویت دیپلماسی فرهنگی انجام می‌شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان به ضرورت تغییر شیوه های انتقال مفاهیم به نسل جوان اشاره کرد و گفت: نسل امروز با زبان تصویر، روایت، رسانه‌های نوین و تجربه‌های هنری تعاملی ارتباط می گیرد لذا می توان گفت هنر بهترین و ماندگارترین زبان برای انتقال پیام‌های عاشورا است که در این راستا، از قالب های متنوعی همچون تئاتر میدانی و تعزیه، هنرهای تجسمی، سرود، موسیقی آیینی، روایتگری، نقالی، تولید فیلم کوتاه، مستند، پویانمایی، آثار گرافیکی و تولید محتوای خلاقانه برای فضای مجازی استفاده شده تا مفاهیمی نظیر عدالت خواهی و مسئولیت پذیری اجتماعی با ذائقه نسل امروز بازآفرینی شود.
براتی با اشاره به تبدیل تجربه معنوی و عاطفی زائران در مرز به آثار ماندگار فرهنگی و هنری، بیان کرد: تجربه اربعین، سرمایه‌ای عظیم از احساس، ایمان، همدلی و فرهنگ است که نباید به ایام مراسم محدود شود بنابراین تلاش می‌کنیم با بهره‌گیری از ظرفیت هنرمندان، نویسندگان، عکاسان، فیلم‌سازان، مستندسازان، شاعران و گروه‌های نمایشی، روایت‌های اصیل این حماسه مردمی را در قالب آثار هنری و فرهنگی ثبت و ماندگار کنیم.
وی به برنامه های اداره کل برای ثبت و روایت خاطرات، تصاویر و حماسه‌های مردمی اربعین در مرزهای خوزستان اشاره و عنوان کرد:آنچه در مرزهای شلمچه و چذابه رقم می‌خورد، بخشی از حافظه فرهنگی و تاریخی ملت ایران و جهان اسلام است که اگر لحظات به‌درستی ثبت و روایت نشوند، بخش مهمی از این سرمایه معنوی برای نسل‌های آینده از دست خواهد رفت، به همین منظور گردآوری آثار، برگزاری نمایشگاه‌های عکس، انتشار کتاب و مجموعه روایت‌ها، تولید مستند، آثار چندرسانه‌ای و بهره‌گیری از ظرفیت فضای مجازی از جمله برنامه ها و اهداف ما هستند تا روایت اربعین به سرمایه‌ای ماندگار برای پژوهشگران، هنرمندان و نسل‌های آینده تبدیل شود.
روایت مردم، بزرگترین روایت اربعین
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان با تاکید بر اینکه بزرگ‌ترین روایت اربعین، روایت مردم است، گفت: وظیفه ما حفظ و انتقال روایت خادمان، موکب‌داران، هنرمندان و میلیون‌ها زائری است که با عشق و اخلاص این حماسه عظیم را خلق می‌کنند.
براتی افزود: بدون برنامه های میدانی، بستری برای روایت وجود نخواهد داشت و اگر این تجربه ها به آثار ماندگار تبدیل نشوند، سرمایه فرهنگی اربعین تنها به ایام مراسم محدود می ماند.
وی با اشاره به ظرفیت هنرمندان بومی خوزستان و گروه‌های مردمی منطقه در اجرای برنامه‌های فرهنگی مرزی،اظهار کرد: خوزستان به واسطه پیشینه فرهنگی، تنوع قومی و تجربه سال‌ها میزبانی از زائران، ظرفیت کم‌نظیری در حوزه هنرهای آیینی، تعزیه، تئاتر، موسیقی آیینی، شعر، روایتگری و فعالیت‌های فرهنگی مردمی دارد و هنرمندان استان سرمایه های فرهنگی در این مسیر هستند اما از حضور گروه های شاخص سایر استان ها بهره می بریم تا فضایی از هم افزایی و تبادل تجربه میان هنرمندان سراسر کشور ایجاد و منجر به تقویت هویت ملی و فراملی اربعین شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان با بیان اینکه حضور میلیون‌ها زائر از کشورهای مختلف، فرصت ارزشمندی برای گفتگوی فرهنگی و معرفی فرهنگ، هنر و تمدن ایرانی اسلامی فراهم کرده، ادامه داد: این ظرفیت، یک فرصت راهبردی در حوزه دیپلماسی فرهنگی به شمار می رود بنابراین برنامه‌های فرهنگی مرزهای شلمچه و چذابه به گونه‌ای طراحی شده که علاوه بر مخاطب ایرانی، برای زائران غیرایرانی نیز قابل درک و اثرگذار باشند، بهره‌گیری از زبان جهانی هنر، تولید محتوای چند زبانه و نمایش جلوه های میزبانی مردم خوزستان از رویکردهای اصلی به شمار می رود و تحقق این مهم، نیازمند توجه و حمایت بسیار است که افراد اثرگذار باید تامین منابع مالی لازم را داشته باشند و درکنار خلاقیت های اصحاب فرهنگ و هنر، خادمی زائر حضرت اباعبدالله الحسین (ع) دیده شود، همچنین مشتاقان فرهنگ عاشورا را بیش از پیش به سلاح دانش و آگاهی مسلح و ارتقاء دهند.

براتی گفت: هدف ما این است که زائران غیرایرانی، علاوه بر تجربه معنوی اربعین، تصویری روشن، واقعی و ماندگار از فرهنگ ایران و پیام جهانی نهضت عاشورا با خود به همراه ببرند؛ تصویری که زمینه‌ساز شناخت بیشتر ملت‌ها و تقویت ارتباطات فرهنگی فرامرزی باشد.
موسی خنافره رئیس کمیته فرهنگی ستاد اربعین شهرداری اهواز در گفتگو با خبرنگار مهر، بیان کرد: کمیته فرهنگی ستاد اربعین شهرداری اهواز هم‌زمان با انجام امور اجرایی در مرز چذابه، بستر لازم برای تقویت نشاط معنوی و تکریم زائران را فراهم کرده است.
تجلی وحدت امت اسلامی
رئیس کمیته فرهنگی ستاد اربعین شهرداری اهواز با بیان اینکه اربعین حسینی نه تنها یک مسیر پیاده‌روی، بلکه دانشگاهی برای انسان سازی و تجلی وحدت امت اسلامی است، افزود: در این مسیر، نقش فعالیت‌های فرهنگی در کنار خدمات زیرساختی و اجرایی، حیاتی است تا ضمن فراهم‌سازی رفاه فیزیکی، آرامش روحی و تعالی معنوی زائران تأمین شود.
وی به برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در این راستا اشاره و عنوان کرد: همه اقدامات فرهنگی، رسانه‌ای و فضاسازی محیطی این کمیته با هدف ایجاد فضایی معنوی، افزایش روحیه همدلی، تقویت انسجام میان خادمان و تکریم زائران حضرت سیدالشهدا(ع) صورت گرفته تا در کنار خدمات شهری و اجرایی، پیام نهضت عاشورا به بهترین شکل منتقل شود.
خنافره به حضور اثرگذار شهرداری اهواز در رویدادهای بزرگ فرهنگی و مذهبی اشاره کرد و گفت: خادمان مدیریت شهری با الهام از مکتب امام حسین(ع)، عشق و اخلاص در کنار زائران حضور پیدا کردند و خدمت به آن ها را افتخاری بزرگ می‌دانند.
رئیس کمیته فرهنگی ستاد اربعین شهرداری اهواز، فرهنگ اربعین را فرهنگ همدلی، مسئولیت‌پذیری و خدمت صادقانه برشمرد و بیان کرد: امیدواریم بتوانیم با اقدامات فرهنگی و اجتماعی، سهمی در ماندگارتر شدن این حماسه عظیم معنوی داشته باشیم.
بی شک آنچه در مرزهای شلمچه و چذابه رخ می‌دهد، فراتر از یک خدمت‌رسانی چندروزه است این‌ها قطعاتی از پازل بزرگ حافظه تاریخی ملت ایران و امت اسلام هستند که اگر امروز با قلم هنرمندان، لنز دوربین مستندسازان و همت رسانه‌ها ثبت و روایت نشوند بخش بزرگی از سرمایه تمدنی اربعین به دست فراموشی سپرده خواهد شد.