ققنوس نفت برمی‌خیزد

پیام خوزستان - آسیب‌های واردشده به بخشی از زیرساخت‌های صنعت نفت و گاز در جریان جنگ تحمیلی سوم، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب در روز از ظرفیت تولید گاز کشور را از مدار خارج کرد؛ رخدادی که می‌توانست تأمین پایدار انرژی کشور را با چالشی جدی مواجه کند. این گزارش، روایت تلاش‌های گسترده صنعت نفت برای جبران این آسیب‌ها، بازگرداندن ظرفیت‌های تولید و تداوم خدمت‌رسانی به کشور است؛ تلاشی که نشان داد این صنعت حتی در سخت‌ترین شرایط نیز از حرکت بازنمی‌ایستد.

به گزارش شانا، آنچه در روزها و هفته‌های پس از جنگ تحمیلی سوم در صنعت نفت رقم خورد، تنها روایت خسارت نبود، بلکه داستان بازگشت صنعتی بود که با تکیه بر دانش، تجربه، مدیریت منسجم و توان متخصصان داخلی، بازسازی را به مأموریتی ملی تبدیل کرد؛ روایتی چندبعدی که آموزش و پژوهش و توجه به توسعه پایدار، قطعاً در پیشبرد این فرایند نقش محوری داشتند.
دراین میان، روند بازسازی، سازوکاری متشکل از مدیریت پروژه، هماهنگی میان شرکت‌های عملیاتی، پایش مستمر پیشرفت کار و تلاش شبانه‌روزی نیروهای متخصص است؛ تحقق اهداف صنعت نفت تنها به تعمیر تأسیسات آسیب‌دیده محدود نیست. دانشگاه صنعت نفت و پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت نیز به‌عنوان بازوهای علمی و فناورانه صنعت نفت در این روند حضور داشتند.
مدیریت متمرکز برای بازگشت ظرفیت‌ها
یکی از نخستین اقدامات، ایجاد ساختاری منظم برای هدایت عملیات بازسازی بود. در وزارت نفت، با تکیه بر مدیریت پروژه، روند پیشرفت طرح‌ها به‌صورت مستمر پایش و رفع موانع اجرایی در کوتاه‌ترین زمان ممکن دنبال شد. در همین چهارچوب، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت بر استمرار نشست‌های تخصصی بازسازی و ارائه منظم گزارش‌های پیشرفت از سوی شرکت ملی نفت ایران و شرکت ملی گاز ایران تأکید کرد و خواستار مشارکت هماهنگ همه ارکان صنعت نفت در این مأموریت شد.
بررسی وضعیت پالایشگاه‌های آسیب‌دیده و صدور دستورهای لازم برای تسریع عملیات نیز بخشی از این روند بود؛ رویکردی که تلاش داشت فاصله میان شناسایی مشکل و تصمیم‌گیری برای رفع آن را به کمترین حد برساند.
پارک فناوری؛ پشتیبان تداوم فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان
در کنار عملیات مستقیم بازسازی تأسیسات نفت و گاز، پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت، نیز همراه دیگر بخش‌ها برای حفظ فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان و پشتیبانی از مناطق آسیب‌دیده وارد عمل شد.
در پی حمله رژیم آمریکایی- صهیونیستی به انبار نفت ری و قطع برق پست‌ها، با راهبری پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت، اقدامات شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در محدوده این انبار، برای رفع مشکل برق این مجموعه‌ها آغاز و هماهنگی‌های لازم برای برقراری ارتباط پایدار و انتقال برق خط سراسری توزیع به مناطق آسیب‌دیده انجام شد.
پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت همچنین با اختصاص فضا به پیمانکار شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران و فراهم‌کردن تسهیلات ارتباطی و ناوبری، در روند بازسازی مکان‌های مجاور مخازن آسیب‌دیده مشارکت کرد.
دامنه این اقدامات به شرکت‌های مستقر در پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت محدود نماند و در حوزه مسئولیت اجتماعی نیز تأمین آب آشامیدنی مناطق همجوار با محدوده جغرافیایی پارک در باقرشهر دنبال شد. همچنین برای تأمین نفت و گاز مورد نیاز دیزل‌ژنراتورهای شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در ناحیه هماهنگی‌های لازم انجام شد.
از سوی دیگر، مقدمات لازم برای اعلام خسارت‌های واردشده به شرکت‌های دانش‌بنیان، براساس ضوابط موجود، به معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری فراهم شد تا روند حمایت از شرکت‌های آسیب‌دیده پیگیری شود.
شناسایی شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه تأمین مستقل انرژی، از جمله تولید برق و بخار با استفاده از توربین‌های گازی، یکی دیگر از محورهای این اقدامات بود. هماهنگی برای استقرار این شرکت‌ها در پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت، مشروط به تأمین برق مستقل ناحیه، با هدف افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های انرژی دنبال شد.
همچنین برای ارائه تسهیلات و اختصاص فضا به شرکت‌های دولتی آسیب‌دیده، از جمله انبار تدارکات کالای خطوط لوله و مخابرات نفت و ساختمان ستادی کادر مدیریتی و فنی خطوط لوله و مخابرات منطقه تهران، اقدامات متعددی انجام شد.
دانشگاه؛ بازوی علمی بازسازی
مأموریت بازسازی تنها در پالایشگاه‌ها، مناطق عملیاتی و زیرساخت‌های پشتیبان دنبال نشد و دانشگاه صنعت نفت نیز تلاش کرد ظرفیت علمی خود را در خدمت این حرکت قرار دهد.
محمدرضا خسروی‌نیکو، رئیس دانشگاه صنعت نفت، از ارائه طرح تشکیل کارگروه‌های تخصصی برای مشارکت در ارزیابی خسارت‌ها و بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده خبر داد و اعلام کرد: این دانشگاه با اتکا به توان استادان، پژوهشگران و دانشجویان، آمادگی دارد در بازتوانی صنعت نفت نقش‌آفرینی کند.
اجرای قراردادهای پژوهشی، توسعه آموزش‌های تخصصی، نوسازی زیرساخت‌های آموزشی و تقویت همکاری با شرکت‌های صنعت نفت، بخشی از برنامه‌هایی است که با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای این صنعت دنبال می‌شود؛ برنامه‌هایی که حتی در شرایط جنگ نیز متوقف نشدند.
ققنوسی که دوباره اوج می‌گیرد
امروز، بازسازی زیرساخت‌ها و تأسیسات صنعت نفت با هدف جبران آسیب‌های واردشده، بازگرداندن ظرفیت‌های تولید و تضمین تداوم فعالیت‌ها دنبال می‌شود؛ روندی که در آن توان مهندسی، مدیریت پروژه، دانش فنی و ظرفیت علمی کشور به کار گرفته شده است. در این مسیر، از پالایشگاه‌های مجتمع گاز پارس جنوبی و میدان‌های گازی تا شرکت‌های عملیاتی، دانشگاه صنعت نفت و نهادهای نظارتی، بخش‌های مختلف صنعت نفت برای احیای ظرفیت‌های آسیب‌دیده و حفظ تولید پایدار در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.
آنچه امروز در صنعت نفت جریان دارد، مجموعه‌ای از اقدام‌های هماهنگ برای حفظ تولید پایدار، افزایش قابلیت اطمینان تأسیسات، احیای ظرفیت‌های آسیب‌دیده و تقویت تاب‌آوری این صنعت راهبردی است. این روند نشان می‌دهد صنعت نفت، با وجود تحمل خسارت‌های جنگ، نه‌تنها از حرکت بازنمانده، بلکه با تکیه بر سرمایه انسانی، دانش فنی و مدیریت منسجم، مسیر بازگشت به ظرفیت کامل تولید را با قدرت ادامه می‌دهد.
آنچه در این دوره اهمیت پیدا کرد، تنها سرعت در بازسازی نبود؛ حفظ تولید، تأمین انرژی، پشتیبانی از نیروی انسانی و شرکت‌های دانش‌بنیان، افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها و آماده‌سازی تأسیسات برای فصل سرد نیز همزمان دنبال شد.
صنعت نفت ایران با وجود تحمل آسیب‌های ناشی از جنگ، از حرکت بازنایستاد. اکنون تجربه این دوره، تصویری روشن از ظرفیت سرمایه انسانی و توان داخلی برای عبور از بحران ارائه می‌دهد؛ صنعتی که از میان آتش و آسیب، مسیر بازگشت به ظرفیت‌های تولید و ایفای نقش خود در تأمین پایدار انرژی کشور را ادامه می‌دهد.
این روزها صنعت نفت ایران بیش از آنکه روایت آسیب‌های جنگ باشد، روایت احیای دوباره است؛ ققنوسی که از دل آتش بحران برخاسته و بار دیگر بال‌های خود را برای تأمین پایدار انرژی و پیشرانی اقتصاد کشور گشوده است.
فرزانه اسمعیل‌زاده