صرفه‌جویی ۱۱۳ میلیارد تومانی با نشت صفر گاز در خراسان جنوبی

پیام خوزستان - مدیرعامل شرکت گاز استان خراسان جنوبی از دستیابی به دستاورد «نشت صفر» و رفع ۴۶ هزار مورد نشتی در این استان خبر داد. این طرح که با استفاده از تجهیزات ابداعی کارکنان بومی به ثمر رسیده، افزون بر جلوگیری از هدررفت سالانه ۷.۲ میلیون مترمکعب گاز، موفق به بازگرداندن ۸۷ میلیارد تومان سود خالص شده است.

در ادبیات نوین صنعت انرژی، هر«نشت گاز» تنها یک هدررفت ساده نیست، بلکه جراحتی بر پیکره اقتصاد ملی و تهدیدی برای پایداری زیست‌محیطی به شمار می‌آید. درحالی‌که ناترازی انرژی از چالش‌های راهبردی کشور است، صیانت از هر مترمکعب گاز تولیدی، ارزشی معادل احداث میادین تازه دارد. در این میان، شرکت گاز استان خراسان جنوبی با تغییر پارادایم از «نشت‌یابی سنتی» به‌سمت ایده مقتدرانه «استان بدون نشت»، توانسته است با پایش دقیق و مستمر بیش از ۱۵ هزار کیلومتر شبکه، به دستاوردی بی‌سابقه برسد.
این حرکت که از نشت‌یابی نقطه به نقطه علمک‌ها تا ابداع تجهیزات نوین فنی را در بر می‌گیرد، نه‌تنها تلفات گاز عملیاتی را به حداقلِ ممکن رسانده است، بلکه استانداردی تازه در مدیریت هوشمند سرمایه‌های ملی ترسیم کرده است. 
از آرین‌شهر تا تحقق رؤیای استان بدون نشت
رحمان محمودی، مدیرعامل شرکت گاز خراسان جنوبی، در گفت‌وگو با خبرنگار شانا درباره ایده «استان بدون نشت» بیان کرد: ایده اصلی استان بدون نشت پارسال شکل گرفت. ابتدا قصد داشتیم «آرین‌شهر» را به‌عنوان شهر بدون نشت معرفی کنیم، اما با تأکید مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، مقرر شد این طرح را در کل استان اجرا کنیم. برای این کار، همه ظرفیت‌های فنی، پیمانکاران اتصالات مفصلی و نیروهای امداد و تعمیرات را به‌ کار گرفتیم. خوشبختانه، بهمن‌ پارسال، در عمل به وضع بدون نشت در کل استان رسیدیم. 
وی افزود: طرح استان بدون نشت برای نخستین بار در خراسان جنوبی کلید خورد و رسانه‌ای شد. هرچند نشت‌یابی به‌دلیل نشت‌های سوزنی فرایندی مستمر و همیشگی است، زیرا ممکن است اتصالات به‌دلیل تغییرات دمایی و انقباض و انبساط دچار نشت شوند، اما پایش لحظه‌ای و دائمی است.
محمودی ادامه داد: براساس تأکید معاون وزیر در امور گاز، همه استان‌ها باید به این سمت حرکت کنند و در خراسان جنوبی ثابت کردیم که با تکیه بر فناوری‌های نوین و عبور از روش‌های سنتی، می‌توان تلفات گاز را به حداقل رساند و از سرمایه‌های ملی صیانت کرد.
مدیرعامل شرکت گاز استان خراسان جنوبی با اشاره به گستردگی شبکه استان افزود: در عرصه این استان حدود ۱۵ هزار و ۸۰۰ کیلومتر شبکه گاز داریم. براساس برنامه‌ریزی‌های دقیق، همه این شبکه سالانه حداقل یک‌ بار به‌طور کامل نشت‌یابی می‌شود.
وی با بیان اینکه خوشبختانه تا این لحظه ۸ هزار کیلومتر از این مسیر نشت‌یابی شده است و هم‌اکنون هیچ‌گونه نشتی زمینی در استان نداریم، گفت: در حوزه نشتی‌های هوایی افزون بر گزارش‌های بازرسی فنی، همه تیم‌های عملیاتی و امدادی بسیج شده‌اند تا هدف بزرگ «استان بدون نشت» را محقق کنند.
شناسایی ۴۶ هزار مورد نشتی
محمودی درباره تأثیر این حجم از نشت‌یابی، به‌خصوص در موضوع ناترازی گفت: بیش از ۲۰۵ هزار علمک و ۳۴۱ هزار مشترک در استان داریم. در مجموع پایش‌ها، نزدیک به ۴۶ هزار مورد نشتی در عرصه‌های مختلف (از ۵ هزار تا بالای ۱۰ هزار PPM) شناسایی و به‌طور کامل برطرف شد. نتیجه این عملکرد، صرفه‌جویی سالانه حدود ۶ میلیون و ۲۴۳ هزار مترمکعب گاز بود. این حجم از صرفه‌جویی افزون بر کمک به کاهش ناترازی گاز، تأثیرات مثبت زیست‌محیطی شگرفی را در پی دارد.
وی ادامه داد: درمجموع، ۴۵ هزار و ۹۵۳ مورد نشتی به‌طور کامل برطرف شد که صرفه‌جویی ۶ میلیون و ۲۴۳ هزار و ۴۵۴ مترمکعبی گاز در سال را به همراه داشت.
مدیرعامل شرکت گاز خراسان جنوبی با اشاره به نوآوری در تجهیزات ایستگاهی افزود: برای نخستین بار، هیت‌باکس‌های برقی (با جریان ۲ آمپر) را با هزینه ۱۳ میلیارد تومان در ۱۶ ایستگاه CGS جایگزین هیترهای گازی کردیم.
وی در ادامه گفت: مجموع صرفه‌جویی نشت‌یابی و هیت‌باکس‌ها، ۷.۲ میلیون مترمکعب است که با نرخ صادراتی، معادل ۱۱۳ میلیارد تومان صرفه‌جویی مالی سالانه ایجاد کرده است. با کسر ۲۶ میلیارد تومان هزینه پروژه، شاهد ۸۷ میلیارد تومان سود خالص و بازگشت سرمایه هستیم.
احداث اولین نیروگاه خورشیدی متمرکز
محمودی با اعلام اینکه براساس تکلیف دولت، ۲۰ درصد برق مصرفی باید از انرژی‌های تجدیدپذیر تأمین شود که با هدف تحقق این تکلیف، به‌جای نصب پراکنده پنل‌ها روی پشت‌بام، برای نخستین بار در کشور مجوز نیروگاه خورشیدی متمرکز را از «ساتبا» دریافت کردیم، تصریح کرد: این نیروگاه ۳۰۰ کیلوواتی در دشت بجد بیرجند با هزینه ۱۳ میلیارد تومان احداث شد، درحالی‌که اجرای پراکنده آن ۵۱ میلیارد تومان هزینه داشت.
وی درباره هوشمندسازی موتورخانه‌های دستگاه‌های اجرایی افزود: تا چهارم خرداد، ۴۲۰ دستگاه سیستم هوشمند و ۳ هزار و ۸۰۰ موتورخانه در عرصه استان بهینه‌سازی شده است تا ناترازی گاز به حداقل برسد. در حوزه فرهنگ‌سازی، با تفاهم‌نامه آموزش و پرورش، ۳ هزار و ۸۰۰ دانش‌آموز همیار انرژی داریم که از طریق «شاد»، دمای مدارس را گزارش و در مدیریت مصرف به ما کمک می‌کنند.
مدیرعامل شرکت گاز استان جنوبی ادامه داد: در طرح تعویض بخاری‌ها، تاکنون ۳ هزار و ۲۰۰ بخاری با راندمان کیفیت بالا را جایگزین بخاری‌های کم‌بازده کرده‌ایم و این طرح همچنان ادامه دارد.
ابداع بومی خراسان جنوبی در خدمت صنعت گاز
محمودی با اشاره به نقش تجهیزات نوین در کاهش تلفات گاز گفت: از دلایل اصلی موفقیت در رسیدن به «نشت صفر»، استفاده از اتصالات مفصلی و «نیپل یک‌تکه» است. ایده و طراحی این تجهیز را نخستین بار همکاران در خراسان جنوبی مطرح کردند و پس از استانداردسازی، ازسوی شرکت ملی گاز ایران به کل کشور ابلاغ شد. 
وی افزود: استان‌های خراسان جنوبی و کردستان، پیشگامان جایگزینی اتصالات مفصلی در کشور هستند. این تجهیزات افزون بر کاهش چشمگیر تعداد اتصالات در علمک، انعطاف‌پذیری شبکه را زیاد می‌کنند و نشتی را به حداقل می‌رسانند. اگرچه این فرایند برای بسیاری از استان‌ها هزینه‌بر و زمان‌بر است، اما خراسان جنوبی به‌دلیل پیشروبودن در ابداع آ ن، بخش بزرگی از شبکه خود را ایمن کرده‌ است.
مدیرعامل گاز خراسان جنوبی درخصوص صیانت از منابع ملی تأکید کرد: براساس تأکید مدیرعامل شرکت گاز ایران، پایش انشعابات غیرمجاز تشدید شده است. افزون‌بر نیروهای امداد و گازبان‌ها، در همه اداره‌ها بازرسانی را مستقر کرده‌ایم که به‌طور تصادفی بر عملکرد گروه‌ها و وضع مشترکان نظارت می‌کنند. خوشبختانه به‌دلیل بافت مذهبی و تعهد مردم استان، سرقت گاز بسیار جزئی و کم بوده است، اما در صورت مشاهده هرگونه تخلف، از طریق مراجع قضایی با قاطعیت برخورد و انشعاب مربوطه جمع‌آوری می‌شود.
تاب‌آوری شبکه در برابر زلزله و پایش هوشمند انشعابات
محمودی با اشاره به وضع زلزله‌خیزی استان، از زیرساخت‌های مهندسی‌شده خبر داد و گفت: از برتری‌های شبکه گاز خراسان جنوبی نسبت به استان‌های قدیمی، ‌پلی‌اتیلن‌بودن خطوط شبکه است. لوله‌های پلی‌اتیلن، برخلاف لوله‌های فولادی، در برابر تکان‌های شدید زمین و زلزله بسیار انعطاف‌پذیر هستند. افزون‌براین، در همه نقاطی که خطوط لوله از روی «گسل» عبور می‌کنند، شیرهای اضطراری در دو طرف گسل نصب کرده‌ایم.
وی ادامه داد: در حوزه مقاوم‌سازی تأسیسات، تاکنون ۲۸ ایستگاه TBS مقاوم‌سازی شده‌اند و در دیواره‌های این ایستگاه‌ها از سیستم‌های مش‌بندی طبق دستورعمل‌های نوین مکانیکال استفاده شده است.
محمودی با اشاره به چالش‌های زیرساختی کشور تصریح کرد: واقعیت این است که بخشی از زیرساخت‌های انرژی ما در جنگ تحمیلی سوم مورد حمله دشمن قرار گرفته و در چنین شرایطی، ما دو رسالت بزرگ بر عهده داریم: نخست رسالت ذاتی شرکت ملی گاز ایران در کاهش «گازهای عملیاتی» و حذف نشتی‌هاست، که این وظیفه را برآمده از آموزه‌های قرآن و در جهت صیانت از اموال عمومی می‌دانیم. رسالت دوم بر عهده مردم عزیزمان است تا با اصلاح الگوی مصرف و تداوم مشارکت در پویش‌های صرفه‌جویی، از بروز دغدغه در زمستان پیش‌رو جلوگیری کنند.