پیام خوزستان

آخرين مطالب

چگونه کوچکِ جنگلی را شکست دادم؟/ ماجرای شکستِ میرزا کوچک‌خان از زبانِ مامورِ سرکوبش را بخوانید مقالات

چگونه کوچکِ جنگلی را شکست دادم؟/ ماجرای شکستِ میرزا کوچک‌خان از زبانِ مامورِ سرکوبش را بخوانید
  بزرگنمايي:

پیام خوزستان - سپهبد محمد نخجوان (1268-1354) (امیر موثق) معروف به «موثق‌الدوله»، از ارتشیان بلندپایه دوران پلهوی بود که طایفه‌اش پس از امضای معاهده ترکمانچای به ایران مهاجرت کردند. امیر موثق در زمان سلطنت محمدعلی‌شاه برای تحصیل در دانشکده افسری روانه مسکو شد و پس از 5 سال در 1912 (1290 خورشیدی) با درجه ستوان‌دومی به ایران بازگشت. 9 سال بعد، در بهمن 1299 با درجه ستوان‌یکمی به سمت رئیس حزب دیوزیون قزاق در قزوین منصوب شد. سه ماه پس از کودتای 1299 هنگامی که رضاخان سردار سپه به فرماندهی قوای متمرکز در قزوین منصوب شد، امیر موثق توسط او به حضور احمدشاه بار یافت و درجه امیرتومانی گرفت. وی که در همان سال از طرف رضاخان سردار سپه مامور سرکوب میرزا کوچک‌خان جنگلی شد، با تبانی با خالو قربان بالاخره توانست میرزا را شکست دهد. در سال 1313 مامور تشکیل وزارت جنگ شد و تا سال 1315 در کابینه ذکاءالملک فروغی در رأس این وزارت‌خانه باقی ماند. روز دهم شهریور 1320 به امر رضاشاه به جای سرلشکر احمد نخجوان به وزارت جنگ و یک سال بعد به ریاست دانشگاه جنگ منصوب شد و تا بهمن 28 در این سمت باقی بود. نخجوان در سال 1329 به عنوان سناتور انتخابی به کرسی سنا تکیه زد. او در دوران نخست‌وزیری دکتر مصدق مدتی هم استانداری فارس را به عهده داشت. نخجوان 16 سال پس از بازنشستگی‌اش از ارتش طی مصاحبه‌ای با مجله تهران مصور (مورخ 24 دی 1344) از فعالیت‌های نظامی خود در دوران پهلوی اول و دوم روایت کرد. او در این مصاحبه درباره چگونگی شکست میرزا کوچک‌خان پس از سه بار اردوکشی دولتی به گیلان، و نیز ایام پرالتهاب شهریور 20 نیز سخن گفت که در ادامه می‌خوانید:
مامور سرکوبی کوچک جنگلی شدم
من از طرف اعلیحضرت فقید مامور سرکوبی کوچک جنگلی (میرزا کوچک‌خان) شدم و با پنج هزار سرباز به سمت گیلان حرکت کردم برای سرکوبی میرزا کوچک‌خان. قبلا سه مرتبه اردوکشی شده بود، ولی هیچ‌یک از آن‌ها توفیق حاصل نگشته بود. علت این امر آن بود که میرزا کوچک‌خان و افرادش که همگی در جنگل‌ها زندگی می‌کردند به کوره‌راه‌های جنگلی کاملا آشنا بودند و به خوبی می‌توانستند در موقع شکست فرار کنند و هر وقت حتی با حملات ناگهانی و غافل‌گیرانه افراد دولتی را به قتل می‌رساندند. جالب‌تر آن‌که هر وقت ما یکی از افراد میرزا کوچک‌خان را دستگیر می‌کردیم و علت وفاداری او را به این یاغی جنگلی می‌پرسیدیم جواب او مانند سایر رفقایش بود همه می‌گفتند: «چون میرزا کوچک‌خان با آن ریش انبوه و چشمان زاغ و موی بور شبیه حضرت عیسی و همان صلابت و متانت او را دارد. ما او را دوست داریم» حتی آن‌ها می‌گفتند که «کسی از ما جرأت نگاه کردن در چشمانش را ندارد، زیرا این چشم‌ها فوق‌العاده نافذ و زیباست.» به هر حال من یادم می‌آید که در اردوکشی آخر در نزدیکی رشت یکی از گیلانی‌ها شعری به این مضمون برایم خواند که:
شغال بیشه مازندران را
نگیرد جز سگ مازندرانی
از شنیدن این شعر به فکر فرو رفتم، زیرا در همان زمان خالو قربان که از دوستان نزدیک میرزا کوچک‌خان بود با او اختلاف پیدا کرده و به قوای دولتی پناهنده شده بودند. من ناگهان تصمیم گرفتم که از خالو قربان و نیروی او استفاده کنم و کار میرزا کوچک‌خان را بسازم. البته قبل از اقدام چندین بار برای میرزا کوچک‌خان پیغام فرستادم که تسلیم بشود، ولی او سرپیچی کرد، من ناچار با فرمانده قوای روس در بندر پهلوی وارد مذاکره شدم و از طریق دیپلماسی او را راضی کردم که خالو قربان و افرادش را به اطاعت از ارتش ایران وادارد. چند روز بعد از طرف قوای روس دعوت شدم که با دسته موزیک برای شرکت در جشنی به بندر پهلوی بروم، ولی به ماموری که پیغام آورده بود گفتم که، چون من نمی‌توانم به تنهایی بیایم باید تعدادی از افراد ارتش هم همراه من باشند. پس از مدتی قبول نمودند و بالاخره یک روز من با عده کثیری از افراد دولتی برای اولین بار وارد بندر پهلوی شدم و بلافاصله به تهران تلگراف کردم که قوا وارد بندر پهلوی شد و البته دیگر از آن‌جا خارج نخواهد گردید!
در همان شب خالو قربان به نزد من آمد و اظهار اطاعت کرد. من مبلغی پول به او دادم و از روز بعد او را به دنبال میرزا کوچک‌خان فرستادم او هم بعد از مدتی توانست میرزا کوچک‌خان را چنان تعقیب و فراری کند که میرزا کوچک‌خان در حین فرار مجبور شد مخفی شود و عاقبت یک شب در نزدیکی ماسوله از سرما خشک شد و خالو قربان سر رسیده و سر او را برید و برای حکومت مرکزی فرستاد و بدین ترتیب من موفق شدم بدون تحمل تلفات غائله هفت‌ساله گیلان را پایان دهم.
مقاله روزنامه اطلاعات مسیر تاریخ ایران را تغییر داد!
در تمام اوقات زندگی سربازی و سنوات بعد از آن هیچ چیزی در نظرم ناراحت‌کننده‌تر و شوم‌تر از واقعه خونین شهریور 20 نیست. حتی امروز که سال‌هاست در خانه نشسته‌ام مانند آن است که این حوادث دیروز اتفاق افتاده است و با همه زندگی پرحادثه نظامی مرا شدیدا متاثر می‌سازد. روز دهم شهریور 1320 بود که من به امر شاهنشاه فقید به جای سرلشکر احمد نخجوان به وزارت جنگ منصوب شدم و به سرعت به رتق و فتق امور ازهم‌پاشیده ارتش پرداختم. روز 24 شهریور ژنرال فریزر وابسته نظامی انگلیس در ایران و سرهنگ ماسلوف وابسته نظامی شوروی در تهران به دفتر من در وزارت جنگ آمدند و گفتند ما تصمیم گرفته‌ایم برای استقرار نظم، نیرو‌های خود را وارد پایتخت ایران کنیم و شهر را اشغال نماییم. تا آن ساعت علی‌رغم حملات قوای روس و انگلیس به ایران و پیش‌روی آن‌ها تا نزدیکی تهران صحبت از اشغال پایتخت نبود به این جهت من با کمال ناراحتی علت را جویا شدم و آن‌ها گفتند که روز نوزدهم شهریور روزنامه اطلاعات مقاله‌ای تحت عنوان «تاثر مردم» منتشر کرده است که انتشار آن در سفارت‌خانه‌های روس و انگلیس تاثیر سوئی بخشیده است و مقامات دو سفارت مراتب را به اعلیحضرت (فقید) اطلاع داده‌اند. شاهنشاه این شایعه را که درج این مقاله با اطلاع معظم‌له بوده است تکذیب فرموده بودند و دولت ایران نیز همین موضوع را تکذیب و روزنامه اطلاعات را توقیف کرده بود و بنابراین هرچه به آن‌ها گفتم که خوب وقتی رفع سوءتفاهم شد و اعلیحضرت هم آن را تکذیب نموده‌اند پس چرا صحبت از اشغال پایتخت به میان آورده‌اید؟ به خرج‌شان نرفت و عاقبت ناجوانمردانه قوای خود را به طرف تهران حرکت دادند بالنتیجه روز 25 شهریور اعلیحضرت رضاشاه کبیر از سلطنت کناره‌گیری کردند و از تهران خارج شدند. من هنوز هم اعتقاد دارم که اگر این مقاله نامعلوم که معلوم نبود چرا و به چه منظوری در چنین موقعیتی حساس منتشر شد، در روزنامه اطلاعات چاپ نمی‌گردید شاید مسیر تاریخ ایران تغییر می‌یافت. به هر حال در آن ایام بحرانی من برای آن‌که مراقبت کاملی بر اوضاع داشته باشم منزل شخصی خود را ترک کرده و در باشگاه افسران جنب وزارت جنگ سکونت گزیدم و ضمن مراقبت برای جلوگیری از هرگونه پیش‌آمد ناگواری مرتبا گزارش وقایع را به استحضار شاهنشاه محمدرضا شاه پهلوی می‌رساندم.

لینک کوتاه:
https://www.khozestan-online.ir/Fa/News/239121/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

تلنگر خوبی به استقلال وارد شد/بازی با نفت مسجدسلیمان یک فینال است

پیکر سه شهید گمنام در اهواز به خاک سپرده می‌شود

حضرت ام البنین(س)، اُسوه همه مادران و همسران شهدا تا روز قیامت است

24 کارگروه در خرمشهر آماده برگزاری برنامه های دهه ‏فجر هستند

بنیاد علوی 20 میلیارد ریال تجهیزات پزشکی به بیمارستان شهید معرفی زاده شادگان اهدا کرد

رفتار سازمان آب و برق خوزستان مصداق بارز ممانعت از جهش تولید است

7 مصدوم در پی انفجار در اندیمشک

آزادی قاتل ناپدری پس از 16 سال / برادر ناتنی پول می خواست ! + عکس

رونمایی از کتاب سبک‌های نوین یادگیری ریاضی در شوش

قیمت سکه و طلا امروز 8 بهمن 99 / روند صعودی قیمت‌ها

جریمه عرضه کنندگان روغن موتور فاقد کیفیت و نشان استاندارد در اهواز

اعلام برنامه سفر استقلال به مسجد سلیمان

جریمه فروشنده یخچال‌های صنعتی فاقد نشان استاندارد در آبادان

جوی پایدار همراه با افزایش دما در آبادان و خرمشهر

بنیاد مستضعفان 2 میلیارد تومان تجهیزات پزشکی به بیمارستان شادگان اهدا کرد+ تصاویر

انفجار گاز این بار در اندیمشک حادثه آفرید/ 7 مصدوم راهی بیمارستان شدند

نقض جدی آزادی مطبوعات در عربستان

"خودبیمار انگاری" ترسی در روزگار کرونا زده

پیش بینی های 5 کارشناس درباره وضعیت امروز بازار سرمایه

مروری بر قیمت گوشت و برنج و مسکن در عصر کریم خان زند / یک کارگر عصر زندیه زندگی بهتری داشت یا کارگر عصر حاضر؟ / جدول

عیدی کارکنان چقدر است؟

ارز 4200 تومانی تاثیری در کاهش قیمت کالاهای اساسی نداشته است

آیا ربات‌‌ها انسان‌ها را به چالش می‌کشند؟

سر قاتل اندیمشکی بالای دار نرفت

انفجار گاز در اندیمشک 7 مصدوم بر جا گذاشت

بیش از 400 نیروی کار خارجی غیر مجاز در سیستان و بلوچستان شناسایی شدند

80 مرکز مثبت زندگی در استان کرمانشاه راه اندازی و شروع به کار کرد

مرزنشینان خراسان شمالی وام بدون بهره دریافت می‌کنند

کسب مقام اول و مدال طلای پرتاب نیزه مسابقات دو و میدانی کارگران کشور توسط ورزشکار البرزی

سالاری در قزوین: باید دغدغه تولیدکنندگان را داشته باشیم

تخصیص 400 میلیارد تومان برای توسعه و بازسازی شرکت های تعاونی و واحدهای کارگری استان اردبیل

پیام تسلیت شریعتمداری به سید حسن فیروزآبادی

واکسن کرونای روسی در ایران تایید شد

خاموشی معابر با افزایش سرقت ارتباط دارد

تغییر شاخص‌ها یکی از دلایل افزایش روزهای آلوده امسال در تهران است

8 کارمند شهرداری آبسرد بازداشت شدند

جدیدترین عکس های پژمان جمشیدی و حامد کمیلی در سریال خوب بد جلف + زمان پخش

بهترین انیمیشن های روانشناختی + تصاویر

ایستگاه آخر

مراسم اختتامیه پنجمین دوره جایزه جهانی خشت طلایی تهران

افزایش قیمت نفت در پی کاهش ذخیره‌سازی‌های آمریکا

بنیاد مستضعفان تجهیزات پزشکی به بیمارستان شادگان اهداکرد

قاب‌های بی‌قراری و عاشقی/ روایت 2 عکاس از ماجرای تصاویر تکان‌دهنده‌شان از مادران شهدا

اقتصادسوریه در نقطه عطف/بازسازی با«ملت‌سازی غربی»یا«محور مقاومت»؟

آزادی قاتل ناپدری پس از 16 سال

استخدام نیروهای غیربومی در پالایشگاه بیدبلند خلیج فارس/ بومیان خوزستان: مسئله استخدام رانتی است

متناسب سازی حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی انجام شد

مهدی قایدی در آستانه رکورد تاریخی

نجات جان بیمار سکته مغزی در بیمارستان حضرت ولیعصر (عج) خرمشهر

بازرسی از شرکت تولیدی نان و کلوچه در شهرستان آبادان