پیام خوزستان

آخرين مطالب

تفکیک دو مفهوم در اقتصاد بدون نفت وزارت نفت

تفکیک دو مفهوم در اقتصاد بدون نفت
  بزرگنمايي:

پیام خوزستان - بارها در این طرف و آن طرف خوانده‌ایم و شنیده‌ایم که نفت بلای سیاه است، نه طلای سیاه؛ گویی بزرگ‌ترین بلایی که بر سر کشور ما آمده، نفت است! اما کسانی که این‌گونه نظر می‌دهند، حاضر نیستند کمی آن طرف‌تر را ببینند که مثلا کشوری مانند نروژ با درآمدهای نفتی خود چه کرده که با کشف نفت، از یکی از فقیرترین کشورهای اروپا، به یکی از ثروتمندترین کشورهای اروپا تبدیل شد.

همه بر این نکته اتفاق‌نظر دارند که باید وابستگی بودجه کشور به نفت کاهش یابد. در این موضوع تردیدی نیست. اما موضوع، چگونگی این کاهش وابستگی به نفت است. اینجاست که باید دو مفهوم را در اقتصاد بدون نفت از هم تفکیک کنیم.
وقتی از ضرورت کاهش وابستگی به نفت یا حتی به استعاره، از ضرورت بستن چاه‌های نفت سخن گفته می‌شود، طبیعتاً به این معنا نیست که اصلاً نفت استخراج نکنیم. به عبارت ساده‌تر، کاهش وابستگی به نفت از مسیر بستن چاه‌های نفت نمی‌گذرد! ما می‌توانیم نفت تولید کنیم، اما به نفت وابستگی نداشته باشیم. اینجاست که دو مفهوم را می‌توانیم تفکیک کنیم: تداوم و حتی افزایش تولید نفت؛ کاهش وابستگی بودجه به نفت.
حدود بیست سال پیش در اواخر دولت اول سیدمحمد خاتمی که قیمت نفت اندکی افزایش یافت، قرار بر این شد تا مازاد درآمدهای نفتی به حساب ذخیره ارزی واریز شود. درواقع، هنوز وابستگی بودجه به نفت به قوت خود باقی بود، اما از آنجا که قیمت جهانی نفت رشد کرده بود، مازاد درآمد نفت به جای تزریق به اقتصاد، به حساب ذخیره ارزی رفت تا سنگ بنای همان ساختمانی گذاشته شود که نروژی‌ها هم بنا کرده بودند. با این تفاوت که نروژ، تمام درآمدهای نفتی خود را ذخیره می‌کرد و ایران، مازاد درآمدهای نفتی را. با این حال، با کنار رفتن دولت اصلاحات، آن برنامه هم در عمل به فراموشی سپرده شد و اگرچه قیمت نفت با رشدی بی‌سابقه، سه‌رقمی شد اما حساب ذخیره ارزی که به مرور، نامش تغییر کرد، روز به روز خالی‌تر شد و نه‌تنها وابستگی بودجه به نفت کم نشد، بلکه همان مازاد درآمدهای نفتی هم دردی از مشکلات کشور دوا نکرد تا در، بر همان پاشنه سابق بچرخد. از آن زمان، هرگاه سایه تحریم بر کشور گسترده شد، همه بر ضرورت جدایی بودجه از نفت تأکید کردند، اما هرگاه تحریم کمرنگ شد، نفت منبع اصلی بودجه ماند. حالا چشم‌انداز آینده کشور به‌گونه‌ای است که بعید به نظر می‌رسد به این زودی شاهد رفع تحریم‌ها باشیم و ایران باز هم بتواند در بازار جهانی نفت، حضور قدرتمندانه داشته باشد. پس چاره‌ای جز جدایی بودجه از نفت نمی‌ماند، چون عملاً میزان کمی نفت صادر می‌کنیم و همان میزان نفت را با تخفیف صادر می‌کنیم و پول همان را هم به‌راحتی نمی‌توانیم دریافت کنیم، اما نکته اصلی این است که اینها به معنای نادیده گرفتن نفت نباید باشد.
زمانی مهم‌ترین تهدید نفت، گاز طبیعی بود اما حالا انرژی‌های تجدیدپذیر هم به آن اضافه شده است. بسیاری از کشورهای پیشرفته، تولید خودروهای بنزینی را در سال‌های 2030 یا بعد از آن متوقف کرده‌اند و این یعنی هر روز شاهد کاهش نقش استراتژیک نفت در جهان هستیم. در چنین شرایطی، باقی ماندن نفت کشورهایی همچون ایران با ذخایر غنی نفت در زیرِ زمین، به معنای تلف کردن یک منبع ثروت عظیم است، چراکه احتمالاً نفت، بیست سال بعد، ارزش امروز را نخواهد داشت. پس باید از این ثروت تا زمانی که هنوز ثروت است استفاده کنیم. بودجه و اقتصاد جاری کشور را نباید به نفت وابسته کرد، اما ثروتی را که در زیر زمین مانده باید استخراج کرد تا تبدیل به ثروتی ماندگار برای نسل‌های بعد شود؛ همان کاری که نروژ انجام داد و تبدیل به الگو شد. این همان دو مفهومی است که در اقتصاد بدون نفت باید آنها را از هم تفکیک کنیم.
حمیدرضا شکوهی
منبع: روزنامه اعتماد


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

سکوت رهبران جهان درباره اختلال صادرات نفت لیبی

انصراف اکینور از حفاری در پارک دریایی استرالیا

روسیه سهمیه نفت چین را به دیگران می‌فروشد

اختصاص 20 هزار میلیارد ریال اوراق اجاره برای توسعه زیرساخت‌های نفتی

فراخوان سرمایه‌گذاران طرح‌های پالایشگاهی و پتروپالایشگاهی تبیین شد

تداوم روند کاهشی تولید نفت و گاز اندونزی

شرکت‎های ملی حفاری و پخش خوزستان همکاری می‌کنند

دومین نشست وزیر نفت با رؤسای دانشگاه‌های طرف قرارداد صنعت نفت

متقاضیان طرح‌های پتروپالایشگاهی تا 17 اسفندماه مدارک خود را ارسال کنند

سقوط قیمت نفت صادراتی روسیه به دلیل تأثیر کرونا بر تقاضای نفت چین

پرداخت یارانه صرفه‌جویی سوخت به مترو 5 کلانشهر

شرکت ملی نفت لیبی دست به دامان آمریکا شد

الزام‌های پیشگیری و کنترل ابتلا به کرونا در صنعت نفت ابلاغ شد

خطر سقوط 10 دلاری قیمت نفت

سقوط سهام شرکت‌های انرژی به دلیل تأثیر منفی کرونا بر قیمت نفت

تثبیت قیمت نفت به دلیل سودجویی معامله‌گران

بورس انرژی میزبان عرضه بیش از 83 هزار تن انواع فرآورده هیدروکربوری می‌شود

ظرفیت خوبی برای همکاری بین دانشگاه و صنایع پایین دستی نفت وجود دارد

چهاردهمین شماره مجله تصویری نفت و انرژی (متنا)

پتروایران ناوگان دریایی خود را توسعه می‌دهد

کرونا به سود پالایشگران هندی شد

آماده‌باش بیمارستان نفت تهران برای مقابله با کرونا

حکم فساد انگیز قیر رایگان را از بودجه حذف کنید

پیوند خوبی بین صنعت نفت و دانشگاه‌ها برقرار است

ظرفیت‌ بالقوه‌ ایران برای توسعه صنعت بانکرینگ

معاملات استقراضی نفت 3 برابر شد

نروژ در تکاپوی یافتن مدیر جدید برای صندوق نفتی

سقوط قیمت نفت در بورس شانگهای چین

کمپرسورهای تزریق گاز دارخوین تعمیر شد

لبنان اکتشاف نفت و گاز را آغاز می‌کند

از مصرف بی‌رویه گاز تا فعالیت‌های محیط زیستی

صنعت نفت برای مقابله با کرونا آماده است

ناتوانی شورون در جایگزینی ذخایر نفتی

پاسخ وزارت نفت به گزارشی درباره صادرات گاز ایران

پادشاه در دام روس‌ها

سومین سکوی فاز 13 پارس جنوبی نصب شد

بررسی توسعه و چشم‌انداز صنعت گاز در کمیسیون انرژی اتاق تهران

قیمت طلای سیاه همچنان بر نمودار کاهشی حرکت می‌کند

حفر 100 حلقه چاه نفت و گاز با ناوگان ملی حفاری

پلی‌کلینیک فناوری در نفت فلات قاره راه‌اندازی می‌شود

مجوز تولید گاز از یک میدان شیل در عربستان صادر شد

شرط مخالفان دولت لیبی برای پایان اختلال در صنعت نفت

پالایشگاه اصفهان رتبه نخست دهمین جشنواره ملی نظام پیشنهادها را کسب کرد

تقاضای روزانه نفت در 3 ماه نخست 2020 بیش از 2 میلیون بشکه کاهش می‌یابد

آماده‌باش بهداشت و درمان نفت برای مقابله با کرونا

دورانی که به ایرانی‌ها بگویند، بایستید تا بیاییم؛ گذشت

شایعه جدایی عربستان از «اوپک پلاس» تکذیب شد

بورس انرژی میزبان عرضه بیش از 65 هزار تن فرآورده هیدروکربوری می‌شود

تداوم پیگیری‌ها برای تغییرات در شرکت ملی نفت ونزوئلا

هیدروکربن سنگین پتروشیمی بوعلی سینا در بورس انرژی عرضه می‌شود