پیام خوزستان

آخرين مطالب

/یادداشت/

انقلاب صنعتی چهارم، از نظریه تا واقعیت علمي

انقلاب صنعتی چهارم، از نظریه تا واقعیت
  بزرگنمايي:

پیام خوزستان -   دکتر یدالله مهرعلیزاده، استاد دانشگاه شهید چمران اهواز و مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان جندی شاپور خوزستان در یادداشتی که در اختیار ایسنا قرار داده است، به تشریح ویژگی‌ها، الزامات و کارکردهای انقلاب صنعتی چهارم می‌پردازد.

متن یادداشت دکتر یدالله مهرعلیزاده به شرح زیر است:
در زمینه‌های مقابله با تحریم مانند کک نفتی، مته حفاری جهاددانشگاهی خوزستان، تلمبه SRP پمپ درون چاهی دانشگاه شهید چمران اهواز، تجارب تنظیم بازار خوزستان و شبکه مافیایی رانت در کنار فناوری‌های پیشرفته استان، نظام جامع مالیاتی کشور، بررسی تجربه نظام تسهیلات‌دهی و سرمایه‌گذاری شرکت‌ها در ایران و خوزستان، وضعیت فناوری‌ها و تولیدات و صادرات وابستگی به دانش فنی در شرکت شهرک‌های صنعتی کشور و خوزستان و از همه مهم‌تر چگونگی ارتباط نظام کنونی برنامه‌ریزی کشور و استان خوزستان با تحولات صنعتی و تولیدی، تجربه‌های مختلف علمی و پژوهشی در کشور وجود دارد که قابل بررسی است.
با توجه به تجربه دیگر کشورها و اتفاقات و رویدادهای مهمی که در چند سال اخیر در سطح بین المللی رخ داده، در حوزه‌های پژوهشی کشورمان از نظر نسل صنعتی 4 و الزامات این نسل که بتواند ابعادی از پژوهش مانند عمق، پیچیدگی، تنوع و زنجیره ارزش را در مگاپروژه‌ها دنبال کند، با چالش‌های اساسی روبرو هستیم.
در تشریح ابعاد انقلاب صنعتی چهارم به بیان ویژگی‌های چهار نسل انقلاب صنعتی می‌پردازیم.
نخستین انقلاب صنعتی از اواسط سده هجدهم (حدود 1760 میلادی) تا نوزدهم در اروپا و آمریکا رخ داد. طی این دوره، جوامع عمدتاً کشاورزی و روستایی تبدیل به جوامع صنعتی و شهری شدند. صنعت نساجی و آهن به همراه ماشین بخار، نقش محوری در این انقلاب صنعتی ایفا کرد.
دومین انقلاب صنعتی، بین 1870 و 1914، تا آستانه جنگ جهانی اول، رخ داد. در این دوره صنعت نفت، صنعت فولاد و صنعت برق پدیدار شد و با استفاده از نیروی برق، فرایند تولید انبوه شکل گرفت. مهمترین اختراعات این دوره عبارت بودند از تلفن، چراغ برق، ضبط صوت و موتور احتراق درون‌سوز.
سومین انقلاب صنعتی موسوم به انقلاب دیجیتال، مربوط به تحول فناوری‌های الکتریکی و مکانیکی آنالوگ به فناوری‌های دیجیتال می‌شود. طلیعه این انقلاب از بعد از جنگ جهانی دوم با ابداع ترانزیستور شروع می‌شود؛ اما تحول اساسی از دهه 1980 به بعد رخ می‌دهد. پیشرفت‌های انقلاب دیجیتال عبارتند از رایانه شخصی، اینترنت و فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات.
تعبیر انقلاب صنعتی چهارم، نخستین بار در کنفرانس داووس سال 2016 به کار گرفته شد. کلاوس شواب، بنیانگذار و مدیر ارشد کنفرانس داووس، در کتاب «انقلاب صنعتی چهارم» وجه تمایز آن از انقلاب‌های پیشین را تشریح کرده ‌است. انقلاب صنعتی چهارم، چهارمین دوره اصلی از بدو انقلاب صنعتی است. این دوره با ظهور فناوری‌هایی مانند iPhone ، iPad ، Kindle، 4G ، Uber ، Airbnb ، Android و ... که فاصله میان سپهرهای فیزیکی، رایانشی و زیستی را کمرنگ یا حذف می‌کنند، مشخص می‌شود. این دوره با ظهور فناوری‌های نوین در چند حوزه رباتیک، هوش مصنوعی، زنجیره بلوکی، نانوتکنولوژی، پردازش کوانتومی، زیست فناوری، اینترنت اشیا و خودروهای خودران همراه است. این انقلاب، کل نظام تولید، مدیریت و حکمرانی را در هر صنعت و هر کشوری متحول می‌کند.
شهرهای هوشمند، صنعت هوشمند، کشاورزی هوشمند، حمل و نقل هوشمند و بهداشت و درمان هوشمند مصادیقی از پیشرفت‌های انقلاب صنعتی نسل 4 هستند و بلاک‌چین یا پلتفرم‌های مالی و ارز دیجیتال و دیگر حوزه‌های زندگی به‌ وجود خواهند آمد. در واقع به زبان ساده می‌توان این چنین بیان کرد که بلاک‌چین یک پایگاه توزیع داده مبتنی بر اجتماع میلیون‌ها نقطه اشتراک است که به صورت هم زمان داده‌هایی در آن ثبت و اصلاح می‌شود که می‌توان با بهره‌گیری از این پلتفرم باز، آزاد و در عین حال پیچیده، به تبادلات مالی، علمی و اطلاعاتی پرداخت که از مهمترین فناوری‌های مبتنی بر پلتفرم بلاک‌چین می‌توان به ارزهای دیجیتال رمزنگاری‌شده همچون بیت کوین اشاره کرد.
در چند سال اخیر ارزهای دیجیتال رمزنگاری‌شده بسیاری همچون بیت‌کوین، مونرو، ریپل و اتریوم از محبوبیت و استقبال بی‌نظیری برخوردار شده و کاربران بسیاری در جهان به دنبال استخراج و تبدیل پول‌های خود به ارزهای دیجیتال هستند؛ چراکه این روزها بسیاری از افراد با خرید و استخراج این ارز توانسته‌اند به پول زیادی دست پیدا کنند. در حال حاضر سامانه‌های اداری و بانک‌ها در معرض جرائم سایبری قرار دارند؛ اما بلاک‌چین می‌تواند جلوی همه آن‌ها را بگیرد. بلاک‌چین می‌تواند با استفاده از جایگزین کردن پردازش‌های موجود پیچیده‌، تمام تراکنش‌های انجام‌شده را ضبط و نگهداری کند.
به طور کلی سه محور اصلی انقلاب صنعتی 4 عبارتند از حوزه فیزیکی، زیستی و دیجیتال، اما این انقلاب صنعتی دارای یک زیرساخت فلسفی، اجتماعی و مدیریتی است. زیرا درصدد است نظام کنونی تولید معرفت، ثروت، قدرت و منزلت اجتماعی را بازسازی کند. بنابراین انقلاب صنعتی 4 دارای چند ویژگی شامل یک فرایند تولید، یک نظام تجمع سرمایه، مجموعه مقررات، روش‌ها و ارزش‌ها، نظام اجتماعی‌سازی افراد و گروه‌ها و جامعه و یک تشکل اجتماعی که به حسب ضرورت چهار عامل فوق را در بر می‌گیرد.
در بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان برای استقبال از این تغییر بسیار مهم فلسفی، اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی سندهای مفصلی در دست تهیه است تا بتوانند در آینده این تحولات سهمی داشته باشند. مع‌الوصف فهم صحیحی از انقلاب صنعتی در کشور وجود ندارد. زیرا با توجه به ویژگی‌هایی که این انقلاب در جهان پدید آورده است، آن را از دیگر انقلاب‌های صنعتی گذشته متمایز می‌کند. از جمله، تغییرات عمیق و نظام‌مند.
اگر شهر دیترویت آمریکا را نماد انقلاب صنعتی سوم در نظر بگیریم، مشاهده می‌کنیم که سه شرکت بزرگ خودروسازی این شهر با 1.2 میلیون کارمند، فروشی معادل 250 میلیارد دلار داشتند، اما اگر سیلیکون با شرکت‌های مطرحی همچون مایکروسافت، اپل، گوگل، و ... نماد انقلاب صنعتی چهارم باشد، مشاهده می‌کنیم که سه شرکت بزرگ این شهر با 137 هزار کارمند، فروشی معادل 247 میلیارد دلار دارند. بنابراین، یک تحول عظیمی در حال رخ دادن است که تأثیرات شگرفی در اقتصاد و اشتغال دارد.
ویژگی دیگری که انقلاب صنعتی چهارم را متمایز می‌سازد، گسترش نابرابری بین اقتصادها است؛ بدین صورت که به واسطه فناوری‌های ایجادشده در این انقلاب، کارکنان دانشی با دستمزدهای بالا در برابر کارکنان غیردانشی قرار می‌گیرند که این امر باعث از بین رفتن بسیاری از مشاغل خواهد شد. وجه دیگر این نابرابری مربوط به صاحبان پلتفرم در برابر کاربران پلتفرم است. به عبارت دیگر، قدرت در آینده از آن کسانی است که صاحب پلتفرم هستند و نه کاربر صِرف آن. چراکه، یکی از موضوعات اصلی در انقلاب صنعتی چهارم پلتفرم‌ها هستند که به واسطه در کنار هم قرار گرفتن چند فناوری نیاز را به امکان متصل می‌کنند، یعنی مصرف کننده به تولیدکننده وصل می‌شود.
ایران در کجای انقلاب صنعتی چهارم قرار دارد؟
در بیان ارزیابی و تحلیل وضعیت پژوهش و فناوری ایران، علیرغم وجود ظرفیت‌های اساسی در بخش آموزش، پژوهش و فناوری کشور، متاسفانه در بخش صنعت شاهد نارسایی‌های عدیده‌ای هستیم که نشانگر آن است ارتباط تعاملی، تناسبی و توازنی بین نظام‌های تولید علم و دانش و فناوری و نظام‌های تولید صنعتی در کشور بسیار ناهماهنگ است. مهمترین مشکل برنامه ششم توسعه کشور آن است که این برنامه بر مبنای الزامات و اولویت‌های مهم انقلاب صنعتی چهارم طراحی نشده است، بنابراین ما در برنامه توسعه ششم هنوز تصویری از پژوهش و فناوری در نظر داریم که متعلق به انقلاب صنعتی دوم و در موارد محدودی سوم است اما با پیچیدگی‌های انقلاب صنعتی چهارم، فاصله زیادی دارد؛ موضوعی که برای ورود ایران به انقلاب صنعتی چهارم موانع متعددی ایجاد خواهد کرد.
از جمله این مشکلات، تمرکز بر ساخت و خودکفایی قطعات و پژوهش‌های منفصل و جزیره‌ای، تاکید بر ساخت ماشین آلات خارجی، ضعف آینده‌پژوهشی و تمرکز بر مهندسی معکوس، اولویت دادن به تحقیقات کاربردی و فقدان تحقیقات بنیادی، حاکم بودن روح و زیرساخت‌های نسل دوم صنعت، عدم استفاده از R&D و کاربست رویکردهای نوین R&D ، فقدان نظام جامع سیاست‌گذاری برای ورود به انقلاب صنعتی نسل 4 و ضعف زیرساخت‌های نظام اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی ورود به نسل 4.
در نتیجه این بستر علم و فناوری در ایران ما شاهد عدم امکان بهره‌برداری از ظرفیت ملی برای ورود به انقلاب جدید، وابستگی بیشتر فنی و مهندسی و انسانی و اقتصادی کشور و مراکز تحقیقاتی و فرار مغزها در کشور هستیم.
در نتیجه باید گفت که انقلاب صنعتی چهارم، یک نظریه صرف نیست، بلکه یک واقعیت در حال ظهور است که منشاء تغییرات فراوانی در حوزه‌های حکمرانی دولتی و ساختارهای اقتصادی و اجتماعی و آموزشی خواهد شد. در چنین ساختاری ماهیت و هویت دولت-ملت تغییر اساسی خواهد یافت. در چنین انقلابی، اینترنت و داده‌کاوی در قالب پروژه‌های مرتبط با "داده‌های بزرگ – Big Data" و نظام بلاکچین سهم مهمی در ارزش‌آفرینی اقتصادی دارد.
در انقلاب صنعتی چهارم، جهانی دیجیتالی‌تر، مرتبط‌تر، منعطف‌تر و پاسخگوتر در حال شکل‌گیری و توسعه است. مهم‌تر از همه، انقلاب صنعتی چهارم یک پدیده فنی و مهندسی و فناوری نیست، بلکه یک پارادایم نوین زندگی با مبانی و نظریه‌های جدید از اقتصاد، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، تعلیم و تربیت و مدیریت است، با ویژگی‌های منحصر به فردی که مستمرا در حال ظهور است.
انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

کشف جسد یک مرد جوان در کانال آبرسانی هفت‌تپه

وزش باد و گردوخاک از فردا در خوزستان

صید ماهی حلواسفید در صیدگاه‌های خوزستان ممنوع شد

کشف جسد و نجات جان یک زن در رودخانه کارون اهواز

آتش بار دیگر به جان جنگل‌های اندیکا افتاد

چهار هزار و 100 تن سیب و پیاز در شوشتر برداشت شد

عربستان قیمت فروش نفت به آسیا برای ماه ژوئیه را افزایش می‌دهد

طرح کهاب در 7 جایگاه‌ عرضه بنزین شهر مشهد اجرایی شد

صادرات نفت عراق در ماه مه 6.6 درصد کاهش یافت

شرایط برای همکاری ایران و فنلاند در زمینه نفت و انرژی فراهم است

تعیین نرخ خوراک پتروشیمی‌ها با توجه به تبعات اقتصادی کرونا بررسی شد

چه زمانی فرزندکُشی باعث مجازات «اعدام پدر» می‌شود؟

آغاز تکمیل ثبت‌نام طرح اقدام ملی مسکن در خوزستان

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان زنجان: حفظ حقوق شهروندی مستلزم ارائه خدمات در کوتاهترین زمان است

اختصاص 547 میلیارد تومان اعتبار تسهیلات کرونا به واحدهای آسیب دیده گلستان

درخواست تبدیل وضعیت جمعی از آموزش دهندگان نهضت سواد آموزی خوزستان

توطئه‌های دشمنان پایه‌های اسلامی انقلاب را مستحکم کرد

کشاورزی شوشتر باید از حالت سنتی خارج شود

سرپرست جدید آموزش وپرورش ناحیه 4 اهواز معارفه شد

نقشی در ورود ذرت‌های تاریخ مصرف گذشته نداشتیم

13 خرداد 1350؛ آمار جالب در مورد ازدواج، طلاق و مرگ و میر در ایران

امام خمینی پس از مرحوم منتظری، قائم مقامی را به آیت الله هاشمی پیشنهاد داد

اسامی شهرهای وضعیت قرمز کرونا در کشور

کاهش 2 درصدی نرخ بیکاری در چهارمحال و بختیاری

انسداد لوله، عامل سرریز فاضلاب مهرشهر دزفول

وزش باد و گرد و خاک از فردا در خوزستان

مبلغ قرارداد بازیکنان و کادر فنی تیم بسکتبال پتروشیمی کامل پرداخت می‌شود

مراجعه دانشجویان به خوابگاه خلاف پروتکل‌های بهداشتی است

فعالیت کانون‌های اشاعه ویروس کرونا در شهر اهواز

شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی به طور منظم به دارندگان سهام گزارش دهند

بیش از 3 هزار شرکت تعاونی فعال در استان یزد وجود دارد

امتحانات دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر غیرحضوری برگزار می‌شوند

همکاری‌ پژوهشگاه صنعت نفت با ستاد معاینه فنی ساختمان گسترش می‌یابد

پروژه جدید انبار نفت نوشیجان همدان آماده بهره‌برداری است

رهایی از اقتصاد وابسته به نفت باید اولویت مسئولان کشور باشد

رفع محدودیت‌های ترافیکی کرونایی اهواز

افزایش دمای خوزستان از امروز

آبگیری اصلی ترین کانون گرد و غبار در سیستان

افتتاح نخستین باشگاه پرنده نگری شرق کشور در مشهد /ثبت ملی منطقه طبیعی هفت حوض

فروش 30 درصد سهام عدالت به نرخ 450 تومان توسط بانک ها تکذیب شد

واریز مرحله اول بیمه بیکاری از هفته آینده

مشمولان طرح امهال اقساط وام قرض الحسنه در خرداد فقط یک قسط پرداخت کنند

انتشار تصویر کودکان در فضای مجازی و سایت‌های خبری ممنوع است

خلاء‌های قانونی ماجرای قتل رومینا / فیلم

45 هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی در کشور

روحانی: شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی به طور منظم به دارندگان سهام گزارش دهند

آخرین وضعیت آتش سوزی خائیز در خوزستان و کهگلیویه و بویراحمد

چند درصد معتادان خوزستان به کرونا مبتلا شدند؟

پذیرش 23 هزار بیمار حاد تنفسی در بیمارستان امیرالمومنین اهواز

حال ناخوش تالاب شادگان