پیام خوزستان

آخرين مطالب

در گذر تاریخ؛

یلدا پایان سکوت شب تا طلوع روشنایی شهرداری تهران

  بزرگنمايي:

پیام خوزستان - یلدا سرآغازی است برای شکستن شب و از این شب، به بعد روز و روشنایی بیشتر و بیشتر می‌شود. یلدا مقدمه و طلیعه روز‌های بلند است و گویا بر همین اساس، گذشتگان ما شب یلدا را به بیداری و کنار هم بودن می‌گذرانند.

قرن هاست ایرانیان، آغاز زمستان را که برابر با شامگاه سی ام آذر و بامداد یکم دی ماه به نام شب یلدا یا شب چله بزرگ می‌شناسند. شب یلدا از دید مردم آن روزگار مظهر غلبه بر تاریکی و تباهی بر روشنایی بود چرا که فردای آن، خورشید به عنوان نماد روشنایی دوباره متولد می‌شود. فردای شب یلدا برای مردم، بسیار عزیز به حساب می‌آمد تا آن جا که سعی می‌کردند کار خطایی نکنند و برای آن که در امور کاسبی‌شان مجبور به تقلب و نیرنگ نشوند در دکان‌های خود را بسته و در کل آن روز را تعطیل می‌کردند. رسمی که حتی رد کمرنگی از نشانه‌های آن را امروزه نمی‌بینیم. برخی از مورخان معتقدند که شب یلدا متعلق به مسحیان است که جشن میلاد مسیح در 25 دسامیر ثبت شده است و «یلدا» نام یکی از ملازمان عیسی بوده است. اما در اصل این شب از ایران باستان گرفته شده است تا آنجا که قدمت آن را بیش از سه هزار سال می‌دانند. قدما آن را برعکس این دوران شبی شوم و نامبارک می‌دانستند که علتش مشخص نیست. شعرا زلف سر و همچنین روز هجران را از حیث سیاهی و درازی به آن تشبیه می‌کردند. علی اکبر دهخدا مراسم شب یلدا را این گونه تعریف می‌کند: «شب چله بلندترین شب سال است که ایرانیان آن را از دیرباز مبارک می‌دانستند و با گرد آمدن دور آتش با رقص و پایکوبی این شب را جشن می‌گرفتند. آن گاه سفره‌ای بزرگ پهن می‌کردند وروی آن آتشدان، عطردان و خوراکی‌های گوناگون از جمله میوه و خوراکی‌های فصلی، نان، شیرینی، حلوا و گوشت قربانی می‌گذاشتند.» در این شب مردم تهران و سایر شهرستان‌ها به تفریحات و سرگرمی‌های مختلفی می‌پرداختند. اکثرا به قهوه خانه‌ها می‌رفتند و با گفته نقالان و تردستی شعبده بازان و تردستی‌ها خود را سرگرم می‌کردند. قهوه خانه‌ها در این شب تا دیرگاه و حتی تا صبح باز بود و از مشتریان خود پذیرایی می‌کردند. مرد‌ها همان جا شام می‌خوردند و به تماشای بر آمدن آفتاب می‌نشستند و قصه‌ها می‌گفتند و از دیوان سعدی، حافظ و مولانا و شاهنامه روخوانی می‌کردند. بعد به سمت حمام‌ها راه می‌افتادند و مدتی هم در آنجا بودند بعد از کیسه کشی، استحمام و مشت ومال به دنبال کار خود می‌رفتند. اما اکثر ایرانیان در خانه‌های دوستان، خویشان گرد می‌آمدند و در آن جا مجالس مشاعره، معماگویی و شرط بندی تشکیل می‌دادند. طبقات اعیان و اشراف طهران نیز برای خود مجالسی داشتند. آن‌ها چراغ‌های لاله خود را روشن می‌کردند و به خانه یکدیگر رفته و افراد دلقک و شعبده باز را دعوت می‌کردند تا آن‌ها را سرگرم کنند. در واقع این شب در نزد ایرانیان سمبلی از برکت، تندرستی، شادمانی بود که خویشان و همسایه‌های خود را دعوت می‌کردند و بساط سور و سات از شیرینی و میوه‌هایی، چون هندوانه، انار وخربزه فراهم کرده و به خوشگذرانی و شب زنده داری می‌پرداختند. هندوانه را از این جهت بر سرسفره می‌گذاشتند که به دلیل کروی بودن این میوه نمادی از خورشید باشد و انار نیز سمبلی از زایش به حساب می‌آمد که با شکستن آن شادی را برای زندگی افرادی که دورسفره نشسته بودند، به ارمغان می‌آورد. ناگفته نماند که اکثر میوه‌های شب چله پردانه بودند که به نوعی از آن به نام جادوی سرایتی نام می‌بردند که انسان‌ها با توسل به برکت خیزی و پر دانه بودن آنها، خودشان را مانند آن‌ها برکت خیز می‌کنند. همچنین انار و هندوانه با رنگ سرخشان نمایندگانی از خورشیدند در تاریکی شب.
ناصر نجمی در کتاب «طهران عهد ناصری» می‌نویسد: «در این شب مردان مذهبی و روحانیون بر فراز بام‌های خانه‌ها می‌رفتند و تا دمیدن سپیده دم اشعار مذهبی می‌خواندند و دعا می‌کردند و دست به مناجات بر می‌داشتند. دربسیاری از محلات بر روی بام‌ها و چهار طاقی مخصوص، شب خوان‌ها وجود داشتند و همگی نماز می‌خواندند و فارغ ازآب و جاروی جلوی خانه که می‌گفتند هرکس چهل روز پیش از طلوع آفتاب این کار را بکند خدمت حضرت خضر می‌رسد و هر حاجتی از او بخواهد جامه عمل خواهد پوشید، به خانه برمی گشتند و بعد به صرف صبحانه که عبارت بود از چای، چای دارچین، شیر چای، کله پاچه، عدس پخته، حلیم، آب لبو و لبو می‌پرداختند.»
فال حافظ همدمی برای امید دختران
گرفتن فال حافظ در چند سده اخیر به رسوم شب یلدا اضافه شد که مخصوصا دختران دم بخت بود. آن‌ها خواستار گرفتن این فال توسط ریش سفیدان بودند و رسم دیگرآن بود که بزرگان جمع، با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی یا پر بودنش، آینده را پیش بینی می‌کردند. البته این رسوم در تهران قدیم با اندکی تفاوت برگزار می‌شد. تهرانیان با میوه‌های تازه فصل پاییز مانند خرمالو، ازگیل و میوه‌های خشک شده تابستان و آجیل به استقبال این شب می‌رفتند. آن‌ها معتقد بودند که خوردنی‌های سفره شب یلدا می‌تواند طبیعت گرم را سرد و طبیعت سرد را گرم کند. آجیل شب یلدا از دیگر تنقلات تهرانی‌ها بود که ترکیب آن نشانی از اعتقاد و تجربه اهالی مردم به خواص گوناگون میوه‌های خشک شده بود که به عنوان «آخشیج» یعنی تضاد‌ها کاربرد داشت. از دیگر سرگرمی‌های خانواده‌های تهرانی در این شب قصه گویی و داستان سرایی ریش سفیدان و بزرگان برای کوچکتر‌ها پای کرسی بود. داستان هایی، چون قصه خیر و شر، ماه پیشونی و سنگ صبورو...


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

مسافران مترو تهران با وجود تعلیق طرح ترافیک کم نشدند

خوزستان از لحاظ کرونا به حالت سفید بازگشت

اما و اگرهای لغو محدودیت ارتفاع در جماران

آتش‌سوزی در سایت پسماند اهواز بزرگترین چالش ماه‌های اخیر

گزارش میدانی از تهران در روز تاریخی رفراندوم انحلال مجلس

افت بورس در روز صعود فرابورس

چگونه شرکت‌ها در بورس افزایش سرمایه می‌دهند؟

بازگشت کوپن کلید خورد

جشنواره تابستانی هوآوی آغاز شد

تردد 400 هزار خودروی فرسوده در شهر تهران

وضعیت کرونایی خوزستان سفید شد

فولاد اکسین خوزستان برای تامین مواد اولیه صنایع داخل استان اعلام آمادگی کرد

گام دوم رزمایش مؤمنانه فقط در بسته‌های غذایی منحصر نمی شود

«یا امیرالمؤمنین» رمز گام دوم رزمایش مؤمنانه در خوزستان است

20 هزار بسته حمایتی میان نیازمندان در خوزستان توزیع می شود

40 هزار بسته معیشتی در خوزستان توزیع می شود

جلوگیری از 62 ساخت و ساز غیرمجاز و تجاوز به حریم راه در خوزستان

تهران صاحب 26 سامانه هشدار سریع زلزله می‌شود

دستگیری سارقان مسلح خودرو در اندیمشک

دستگیری باند سارقان مسلح مامورنما در اهواز

توضیحات وزارت نفت به گزارشی درباره صادرات گاز به عمان

افزایش 56 درصدی گاز تحویلی به ذخیره‌سازی شوریجه در منطقه 4 انتقال گاز

کسب رتبه نخست کشوری شرکت گاز استان بوشهر در حوزه GIS

غیر از آیت‌الله خامنه‌ای گزینه دیگری برای رهبری نداشتیم

دختر بازیگر که در مقابل ویروس کرونا مقاوم است! + عکس

افزایش 20 درصدی گاز تزریقی به خط سراسری توسط پالایشگاه ایلام

بازهم داستان کونوکارپوس...

ترکمنستان گاز را قطع کرد؛ گاز 6 ماهه به «دره گز» رسید

شتاب گازرسانی به آخرین شهر بدون گاز لرستان

آیین افتتاح گازرسانی به 77 روستا و خط انتقال تقویتی جنوب مشهد

احتمال تشکیل سازمان متروی حومه ای تهران

انهدام باند سارقان مسلح مامورنما در اهواز

بیماری‌های دیابت و قلبی مهمترین عوامل خطرساز در کرونا

تفاهم‌نامه همکاری بین هیات کشتی خوزستان و همدان

واحد فرآورش مرکزی میدان مشترک آذر عملیاتی شد

جشن پیوند زوج پرستار بیمارستان امیرالمومنین اهواز با رنگ وبوی کرونا

«گاز» لبخند را به کارگران کوره‌های آجرپزی فریمان برگرداند؛ قدردانیم

دستگیری سارقان مسلح در اندیمشک

لهستان گازپروم را 57 میلیون دلار جریمه کرد

رؤیای رنگی تهران

توزیع غذای نذری در خرمشهر ممنوع است

مراقب «ترس از دست دادن» باشیم

روزی 30 هزار تومان دستمزدِ «شاگرد نانوایی» با مدرک فوق لیسانس کشاورزی!

سهمیه وام مستأجران هر شهر مشخص شد

دمای هوای خوزستان کاهش می‌یابد

سرپرست اداره کل تعاون، کار و رفاه آذربایجان شرقی: اهداف و منویات جهش تولید با هم افزایی فعالان اقتصادی محقق می شود

پرداخت بیش از 130 میلیارد ریال تسهیلات حمایتی به کسب وکارهای آسیب دیده در همدان

قتل وحشتناک مادر و کودک یکساله در بهارستان

تازه‌ ترین آمار از مبتلایان و فوتی‌ های کرونا در ایران 13 مرداد 99

اختلاف‌ نظر وزیر بهداشت با وزیر علوم درباره کنکور