پیام خوزستان

آخرين مطالب

تابانیوز: سرای معین‌التجار نماد اهواز نوین مقالات

تابانیوز: سرای معین‌التجار نماد اهواز نوین
  بزرگنمايي:

پیام خوزستان- در هنگامه‌ ای که اهواز با بهره‌مندی از آزادی کشتیرانی در رود کارون روزگار تازه‌یی را آغاز کرده بود و به شوند(دلیل) نوسازی سد و پل این شهر به فرمان ناصرالدین‌شاه بندر ناصری خوانده می‌شد ساخت سرای معین‌التجار زمینه‌ی نوگرایی و بالندگی آن را فراهم آورد.
از آنجا که بخشی از کارون در بندر ناصری پوشیده از صخره‌های طبیعی و کمره‌های سنگی به جای مانده از سد باستانی این شهر بود کشتی‌ها نمی‌توانستند گذر کنند. برای چاره‌اندیشی از این گرفتاری محمد تقی‌ معین‌التجار به همراه محمدحسن خان سعدالدوله با پایه‌گذاری شرکت ناصری امتیاز کشتیرانی وبازرگانی از اهواز تا شوشتر را به ‌دست آورد.
وی سرای معین‌التجار را در 1700 مترمربع با دیوارهای خشتی و نمای آجری با 9 اتاق بزرگ و 24 فروشگاه برای رفت ‌وآمد کشتی‌ها در ساحل کارون راه‌اندازی کرده بارانداز اسکله، انبار، کاروانسرا، گرمابه، مسجد، بازار، ساباط، هم‌چنین باغی را که اکنون «باغ معین» گفته می‌شود در کرانه‌ی کارون با انبوهی از درختان گوناگون ساخت.
در پی آبادانی اهواز شهروندانی از سراسر ایران برای سرمایه‌گذاری و یافتن کار به سوی این شهر شتافتند‌ که می‌توان از بهبهانی‌ها، دزفولی‌ها، اعراب، بختیاری‌ها، اصفهانی‌ها، بوشهری‌ها، دسته‌هایی از هندیان و حتی اروپایی‌ها یاد کرد.
در زمانی کوتاه شمار کاروان‌سراها و بانک‌ها در اهواز افزایش یافت شرکت‌های اروپایی نیز مانند لینچ دارای نمایندگی شدند.
هم‌چنین کمی بالا‌تر از سرای معین‌التجار در کنار کارون تازه واردان به ویژه شوشتری‌ها خانه‌هایی به شیوه‌ی مهرازی «معماری» شهرشان ساخته وبا همکاری حاج محمدتقی دولتی و میرزاجلال موقر بوشهری برای نخستین‌بار از آب لوله‌کشی شده بهره بردند‌.
با آغاز جنگ جهانی اول و بسته شدن راه‌های شمال ایران به اروپا از آن‌جا که داد و‌ ستد کالا‌ها در بندرهای جنوبی انجام می‌گرفت سرای معین‌التجار پیشرفت بیشتری کرده آوازه‌ی آن تا هند و آفریقا نیز رسید.
سرپرسی سایکس در این زمینه می‌گوید: «اهواز این ایام نسبت به شش‌سال قبل پیشرفت‌هایی کرده و اصلاحاتی درآن شده است از این رو جمعیت این شهر که در گذشته 400 تا 700 تن گزارش شده بود به یک‌باره به هزاران تن رسید».
در سال 1303 خورشیدی به فرمان رضا شاه پهلوی بندر ناصری پایتخت خوزستان گردید و 11 سال پس از آن نیز به پیشنهاد کارگروه وزیران نام اهواز برای این شهر برگزیده شد.
برخی معین‌التجار را خانه‌ی شیخ خزعل می‌خوانند در حالی که وی سال‌ها پس از ساخت این تجارت‌خانه به هنگام پادشاهی مظفرالدین شاه به فرمانروایی خرمشهر و بخشی از خوزستان رسید.
بعضی نیز بندر ناصری را جدای از اهواز دانسته‌اند اما در هیچ یک از دست‌نوشته‌ها و گزارش‌های تاریخی پس از اسلام چنین چیزی نیامده است.
کسانی هم تنها برپایه‌ی داستان‌های شفاهی با بزرگ‌نمایی چهره‌های بی‌نام و نشان و افزودن پسوند‌های اول و دوم می‌خواهند برای اهواز «سلسله‌ها و حکمرانانی» بسازند.
در حالی که به گواه گزارش های تاریخی در 400 ساله گذشته تا پیش از سال 1266 خورشیدی اهواز دارای ساختار فرمانروایی و سیاسی نبود. چنا‌ن‌که لرد کرزن در کتاب ایران و قضیه‌ ایران "اهواز را درسال 1889 م روستایی برآمده از چند خانه‌گلی و چند کلبه از حصیر و نی دیده که ساکنان آن همه فقیرند و شیخ آن‌ها پیرمردی ظالم است که حاصل دسترنج آن‌ها رابا زجر و شکنجه می‌مکد"
ساختمان معین‌التجار تا دهه‌ی 40 خورشیدی هم‌چنان به کار بازرگانی پرداخت پس از آن انبار و فروشگاه گردید. در جنگ ایران و عراق نیز گاه برای جای‌گیری رزمندگان و پشتیبانی جبهه‌ها به کار گرفته می‌شد.
اکنون اهواز میان دو برهه‌ی تاریخی خود رها گشته است از یک‌سو بر ویرانه‌های شهر هرمزاردشیر ساخته شده که به باور گیتاشناسان مسلمانی همچون ابن‌حوقل در کتاب صوره‌الارض یاقوت حموی در معجم‌البلدان مقدسی در احسن‌التقاسیم و….پایه‌گذار آن اردشیر ساسانی بوده است که نشانه‌های آن‌ را می‌توان در برزن 7 شهرداری جستجو کرد و تاکنون شوربختانه کاوشی پیرامون آن انجام نگرفته و از سوی دیگر معین ‌التجار را در خود جای داده که در پیدایش اهواز نوین نقشی برجسته داشته است.
بی‌گمان این گنجینه‌های تاریخی در هر کلان‌شهر دیگری بودند سال‌ها پیش سامان‌ دهی ‌می‌شدند. باید افسوس خورد برای استانی که زرخیز است و دارا اما شهروندانش نمی‌توانند از گذشته‌ی تاریخی خود بهره‌یی ببرند.
شایسته و بایسته است در سال نو اداره‌کل میراث ‌فرهنگی خوزستان با پشتیبانی و همراهی استانداری شورای‌ شهر و شهرداری اهواز گره‌های نه چندان پیچیده این گستره‌های‌ تاریخی را بگشایند تا مردم با گذشته‌ی‌ راستین شهر خود آشنا شده راه بر پیشینه‌سازان و دروغ‌گویان تاریخ بسته شود.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

سرگردانی شهروندان آبادانی در نابسامانی کرایه تاکسی

نمایشگاه‌های فصلی فروش کالا در دزفول و چالش‌ها

چقدر تنها مانده‌ایم در کبود زمستان

میزبانی باشکوه مردم خوزستان از سردار دل‌ها

رازهای محبوبیت سردار سلیمانی در خوزستان/ با مردم از جنگ تا سیل

آیا ترور سردار سلیمانی به ترامپ در انتخابات کمک می‌کند؟

شوشتر، زیستگاه زمستانه ایده‌آل برای پرندگان مهاجر

شکوفه‌هایی که پژمرده شدند

افزایش بارش‌های سیل‌آسا در کشور

زندگی با طعم فاضلاب حکایت این روزهای اهواز/ سلامت مردم در خطر است

در حسرت لذت بردن از باران/ وقتی پیامد باران بیماری کودکان شد

بی‌تدبیری، رحمت الهی در اهواز را به بحران تبدیل کرد

سفید یا نقره‌ای، تو پل ما هستی...

گیاهخوارها بخوانند

مردم شهرکوت‌عبدالله همچنان در محاصره فاضلاب و آب‌باران

پشت پرده دست و پا زدن ضد انقلاب برای ناآرام نشان دادن "ماهشهر"

تعلل 2 ساله در ترخیص خودروهای معطل مانده در گمرک خرمشهر

اتفاقات اخیر را چگونه تحلیل کنیم

این داروهای کُشنده را مصرف نکنید!

نفس تنگ آبادان در زیر بار انبوه زباله ها

دریافت 172 مقاله در همایش ملی" سیلاب اگر تکرار شود"

عجایب مدیریتی در خوزستان/ مدیرکلی که همزمان معاون استاندار است

فریادهای زاگرس برای حفظ سرمایه ملی

سرنوشت نخل های تشنه بر «لب کارون»

کاهش تمایل فرزندآوری خوزستانی‌ها در سایه چالش های اقتصادی- اجتماعی

تعطیلی پروژه‌های عمرانی و بلاتکلیفی کارگران برای دریافت بیمه بیکاری

ناگهان چقدر زود دیر می‌شود؛ 12سال از مرگ قیصر گذشت

داستان میراحمد غریبی‌های ایذه و کابوس رانش زمین ادامه‌ دارد

ابهام درباره سرنوشت وثیقه سرمایه گذاران تاسیس جایگاه‌های سوخت

حالا نوبت شماست...

خاطره سیل در خوزستان فراموش شده است

هرس کونوکارپوس‌ها برای جلوگیری از تنگی نفس پاییزه در خوزستان

مانور دلدادگی در مرز عاشقی/ ماجرای رویایی که مثل سابق نیست

در میان ناآرامی ها هم آرام می گیریم/ اربعین امتحانی برای شیعیان

دل‌های راهی از مرز عاشقی/عزم رفتن «بی هراس جان» در شلمچه تکرار شد

حال و هوای زائران اربعین حسینی در پایانه مرزی چذابه

ریه های خوزستان باز هم خاکستری شد

خیمه های پذیرایی از زائران اربعین حسینی در مرز چذابه برپا شد

مرگ رویای کارون

مشکلات بهداشتی و سلامت مردم اهواز و روی سیاه فاضلاب

مسئولان به بهانه اربعین خدمت به ارباب رجوع را رها نکنند

خطر عفونی‌ها بیخ گوش کلان‌شهرها/ مطب‌هایی که شهر را بیمار کردند

چرا کارت‌خوان برخی پزشکان همیشه قطع است؟

به خاطر قلب‌تان، به کسی که دوستش دارید یک قول بدهید

داستان مبهم هیام از تولد تا فلج مغزی

وقوع 30 سیلاب در سال آبی گذشته در خوزستان

سردار منجزی، جانباز گتوندی که درس شهادت را هم پاس کرد

سه طرح انتقال آب از کارون دوباره به جریان افتاد

31 شهریور تاریخی برای دو سالگرد

"کوی مشعلی"، سرگردان بین اهواز و کوت‌عبدالله